Koniec umowy a zwolnienie lekarskie – co warto wiedzieć?

L4 nie przedłuża automatycznie umowy o pracę na czas określony. Umowa kończy się w dniu wskazanym w kontrakcie, nawet gdy pracownik nadal jest niezdolny do pracy. Choroba może jednak dawać prawo do zasiłku chorobowego z ZUS po ustaniu zatrudnienia. Wyjątkiem od zasady jest między innymi ciąża, gdy umowa spełnia warunki przedłużenia do dnia porodu.

Czy L4 przedłuża umowę na czas określony?

Umowa na czas określony rozwiązuje się z upływem terminu, na który została zawarta. Nie trzeba składać dodatkowego wypowiedzenia, a trwające zwolnienie lekarskie nie przesuwa daty końcowej zatrudnienia.

Trzeba odróżnić wypowiedzenie od wygaśnięcia umowy. Art. 41 Kodeksu pracy co do zasady chroni pracownika przed wypowiedzeniem w czasie usprawiedliwionej nieobecności, w tym podczas choroby. Nie oznacza to jednak, że L4 blokuje samoczynny upływ terminu umowy terminowej. Choroba chroni przed określonym działaniem pracodawcy, ale nie zatrzymuje daty zapisanej w kontrakcie.

Jeżeli umowa kończy się w trakcie L4, pracodawca rozlicza świadczenie tylko za okres zatrudnienia. Za dalszy czas niezdolności do pracy może odpowiadać ZUS, o ile zostaną spełnione warunki przewidziane w przepisach.

Kto płaci za chorobę – pracodawca czy ZUS?

W czasie zatrudnienia pracownik może otrzymywać wynagrodzenie chorobowe, a po wykorzystaniu ustawowego limitu – zasiłek chorobowy. Po ustaniu umowy pracodawca nie wypłaca już wynagrodzenia chorobowego za kolejne dni, ponieważ stosunek pracy przestał istnieć. Wtedy płatnikiem zasiłku po spełnieniu warunków zostaje ZUS.

Wynagrodzenie chorobowe przysługuje co do zasady za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym. Od roku następującego po roku, w którym pracownik ukończył 50 lat, limit ten wynosi 14 dni. Po jego wykorzystaniu przysługuje zasiłek chorobowy, którego płatnikiem może być ZUS albo pracodawca będący płatnikiem zasiłków.

Po zakończeniu umowy były pracodawca przekazuje do ZUS zaświadczenie płatnika składek Z-3. E-ZLA jest przekazywane elektronicznie, ale pracownik może mieć obowiązek złożenia własnych dokumentów, w tym formularza Z-10.

Kiedy można dostać zasiłek po ustaniu zatrudnienia?

Jeżeli choroba rozpoczęła się jeszcze w czasie trwania umowy i trwa bez przerwy po jej zakończeniu, zasiłek chorobowy może przysługiwać również za okres po ustaniu zatrudnienia. W takim przypadku nie trzeba spełniać warunku 30 dni choroby powstałej po zakończeniu ubezpieczenia, ponieważ niezdolność rozpoczęła się jeszcze w okresie zatrudnienia.

Jeżeli choroba zaczęła się dopiero po ustaniu umowy, obowiązują dodatkowe wymagania. Najważniejsze warunki to:

• Niezdolność do pracy powstała nie później niż w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia chorobowego.
• Choroba trwa nieprzerwanie co najmniej 30 dni.
• W przypadku choroby zakaźnej lub innej choroby, której objawy ujawniają się po dłuższym czasie, termin może wynosić do 3 miesięcy.
• Pracownik nie ma innego tytułu do ubezpieczenia chorobowego ani prawa do świadczenia wyłączającego zasiłek.

Za okres po ustaniu zatrudnienia zasiłek chorobowy przysługuje co do zasady maksymalnie przez 91 dni. Wyjątki dotyczą między innymi ciąży i gruźlicy, dla których mogą obowiązywać dłuższe limity. Zasiłek wynosi zwykle 80% podstawy wymiaru, choć w określonych sytuacjach, na przykład w związku z ciążą, może wynosić 100%.

Ciąża a przedłużenie umowy

Jeżeli umowa na czas określony miałaby rozwiązać się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, co do zasady przedłuża się do dnia porodu. Nie dotyczy to umowy zawartej w celu zastępstwa nieobecnego pracownika.

W tym przypadku umowy nie przedłuża samo L4. Przyczyną jest szczególna ochrona pracownicy w ciąży. Zwolnienie lekarskie może trwać równocześnie, ale to ciąża i spełnienie warunków ustawowych wpływają na przedłużenie zatrudnienia.

Co zrobić, gdy umowa kończy się podczas L4?

W takiej sytuacji warto działać według następującej kolejności:

1. Sprawdź dokładną datę końca umowy oraz to, czy zwolnienie obejmuje dzień następujący po ustaniu zatrudnienia.
2. Skontaktuj się z pracodawcą w sprawie przekazania do ZUS formularza Z-3 i rozliczenia świadczeń za okres zatrudnienia.
3. Sprawdź na profilu PUE ZUS, czy e-ZLA jest widoczne oraz czy pojawiły się wezwania do uzupełnienia dokumentów.
4. Złóż w ZUS formularz Z-10, a w razie potrzeby także wniosek o zasiłek, na przykład ZAS-53.
5. Zachowaj kopię umowy, informacje o wypłatach i korespondencję z pracodawcą do czasu zakończenia sprawy.

Przy kolejnych zwolnieniach trzeba pilnować ciągłości dat. Nawet jednodniowa przerwa może zmienić sposób oceny prawa do zasiłku, szczególnie gdy niezdolność do pracy rozpoczęła się już po ustaniu zatrudnienia.

Kiedy zasiłek chorobowy nie przysługuje?

Samo posiadanie L4 nie gwarantuje wypłaty świadczenia po zakończeniu umowy. Zasiłek może nie przysługiwać między innymi w następujących sytuacjach:

• Pracownik ma ustalone prawo do emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy.
• Kontynuuje lub podejmuje działalność zarobkową stanowiącą tytuł do ubezpieczenia chorobowego albo dającą prawo do świadczeń za czas choroby.
• Ma prawo do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.
• Nie nabył prawa do świadczenia podczas zatrudnienia, ponieważ nie upłynął wymagany okres ubezpieczenia.
• Po ustaniu zatrudnienia powstała przerwa między okresami zwolnienia albo został wyczerpany ustawowy okres zasiłkowy.

Znaczenie ma także sposób wykorzystywania zwolnienia. Wykonywanie pracy zarobkowej lub korzystanie z L4 niezgodnie z jego celem może prowadzić do utraty prawa do zasiłku za cały okres objęty zwolnieniem.

Najważniejsza zasada jest prosta: L4 nie przedłuża umowy terminowej, ale nie musi oznaczać utraty świadczenia. Po ustaniu zatrudnienia trzeba oddzielnie sprawdzić prawo do zasiłku z ZUS, ciągłość choroby oraz komplet wymaganych dokumentów.

Artykuł ma charakter informacyjny i przedstawia ogólne zasady obowiązujące w prawie pracy i ubezpieczeniach społecznych. W indywidualnej sprawie, szczególnie dotyczącej ciąży, przerw w zwolnieniu lub odmowy wypłaty świadczenia, warto skonsultować się z ZUS albo specjalistą prawa pracy.