Za okres choroby przypadający na urlop bezpłatny nie przysługuje ani wynagrodzenie chorobowe, ani zasiłek chorobowy. Urlop bezpłatny zawiesza obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie chorobowe, a choroba nie przerywa jego biegu. Świadczenie może zostać wypłacone dopiero za dni niezdolności do pracy przypadające po zakończeniu urlopu.
Czy chorobowe na urlopie bezpłatnym daje prawo do zasiłku?
Nie. Zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zasiłek chorobowy nie przysługuje za okres niezdolności do pracy przypadający w czasie urlopu bezpłatnego. Nie ma też prawa do wynagrodzenia chorobowego finansowanego przez pracodawcę.
Urlop bezpłatny nie rozwiązuje umowy o pracę, ale zawiesza wzajemne obowiązki stron. Pracownik nie świadczy pracy, pracodawca nie wypłaca wynagrodzenia i nie opłaca składek na ubezpieczenie chorobowe. Z tego powodu w czasie urlopu nie działa ochrona ubezpieczeniowa związana z chorobą.
Samo wystawienie e-ZLA nie zmienia tej zasady. Zwolnienie potwierdza niezdolność do pracy, ale nie tworzy prawa do świadczenia za okres, w którym ubezpieczenie chorobowe jest zawieszone.
Jak choroba wpływa na bieg urlopu bezpłatnego?
Choroba nie przerywa urlopu bezpłatnego. W tym zakresie urlop bezpłatny różni się od urlopu wypoczynkowego, który w określonych sytuacjach może zostać przerwany przez niezdolność do pracy. Urlop bezpłatny trwa przez ustalony okres, nawet jeżeli pracownik w tym czasie otrzyma zwolnienie lekarskie.
Za dni pokrywające się z urlopem pracownik otrzymuje 0 zł świadczenia chorobowego. Okres tej niezdolności nie jest jednak wliczany do okresu zasiłkowego. Bieg okresu zasiłkowego rozpoczyna się dopiero od dnia, za który po zakończeniu urlopu bezpłatnego może powstać prawo do wynagrodzenia chorobowego albo zasiłku.
| Okres niezdolności do pracy | Prawo do świadczeń | Status ubezpieczenia |
|---|---|---|
| W trakcie urlopu bezpłatnego | Brak wynagrodzenia chorobowego i zasiłku, czyli 0 zł za ten okres | Przerwa w ubezpieczeniu chorobowym |
| Po zakończeniu urlopu bezpłatnego | Wynagrodzenie chorobowe albo zasiłek, jeżeli spełnione są pozostałe warunki | Ochrona ubezpieczeniowa zostaje przywrócona |
Co dzieje się, gdy choroba trwa po zakończeniu urlopu?
Jeżeli niezdolność do pracy rozpoczęła się podczas urlopu bezpłatnego, ale trwa także po jego zakończeniu, świadczenie przysługuje za późniejszą część zwolnienia. Decydująca jest data zakończenia urlopu, a nie data wystawienia e-ZLA.
W praktyce wygląda to następująco:
- Zachorowanie w czasie urlopu bezpłatnego nie daje prawa do świadczenia za dni objęte tym urlopem.
- Urlop bezpłatny kończy się w ustalonym wcześniej terminie, ponieważ choroba go nie przerywa.
- Od następnego dnia pracownik może uzyskać wynagrodzenie chorobowe albo zasiłek, jeśli spełnia warunki ustawowe.
- Do okresu zasiłkowego wlicza się dopiero dni niezdolności przypadające po zakończeniu urlopu.
Przykład: pracownik korzysta z urlopu bezpłatnego od 1 do 14 lutego i ma e-ZLA od 10 do 20 lutego. Za okres od 10 do 14 lutego nie otrzyma świadczenia. Za dni od 15 do 20 lutego może otrzymać wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek, zależnie od tego, czy wykorzystał już limit wynagrodzenia chorobowego i czy spełnia pozostałe wymogi.
Okres wyczekiwania i podstawa zasiłku po urlopie
Co do zasady pracownik nabywa prawo do wynagrodzenia chorobowego i zasiłku po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Urlop bezpłatny nie jest okresem ubezpieczenia, więc dni urlopu nie przybliżają do zakończenia okresu wyczekiwania.
Przerwa spowodowana urlopem bezpłatnym jest jednak traktowana szczególnie. Jeżeli przed urlopem i po nim występowały okresy ubezpieczenia chorobowego, wcześniejszy okres może zostać doliczony do wymaganego stażu także wtedy, gdy sam urlop trwał dłużej niż 30 dni. Ostateczna ocena zależy od przebiegu ubezpieczenia i spełnienia warunków określonych w ustawie.
Urlop bezpłatny może też wpływać na podstawę wymiaru świadczenia. Pełne miesiące kalendarzowe, w których pracownik przez cały czas przebywał na urlopie bezpłatnym i nie otrzymał wynagrodzenia, co do zasady wyłącza się z okresu przyjmowanego do obliczeń. Jeżeli w danym miesiącu pracownik przepracował co najmniej połowę obowiązującego czasu pracy, miesiąc może zostać uwzględniony po uzupełnieniu wynagrodzenia według zasad ustawy zasiłkowej. Gdy przepracował mniej niż połowę miesiąca, wynagrodzenie za taki miesiąc zwykle się pomija.
Zasady te dotyczą wyliczenia świadczenia za okres po zakończeniu urlopu, a nie tworzą prawa do wypłaty za dni, które nadal przypadają na urlop bezpłatny.
Najważniejsze zasady
W sprawie urlopu bezpłatnego i chorobowego trzeba zapamiętać trzy reguły:
- Urlop bezpłatny oznacza przerwę w ubezpieczeniu chorobowym.
- Choroba i e-ZLA nie przerywają urlopu bezpłatnego.
- Wynagrodzenie chorobowe albo zasiłek mogą przysługiwać dopiero od dnia po zakończeniu urlopu, za dni dalszej niezdolności do pracy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W sprawie konkretnego przebiegu ubezpieczenia lub wyliczenia świadczenia warto skonsultować dokumenty z pracodawcą, ZUS albo specjalistą z zakresu prawa pracy.
