Umowa o pracę na czas określony kończy się w dniu wskazanym w umowie, nawet gdy pracownik przebywa na zwolnieniu lekarskim. L4 nie przedłuża zatrudnienia. Wyjątkiem jest między innymi ciąża, gdy umowa spełnia warunki przedłużenia do dnia porodu. Po ustaniu zatrudnienia można jednak zachować prawo do zasiłku chorobowego z ZUS.
Czy L4 przedłuża umowę o pracę na czas określony?
Nie. Zgodnie z art. 30 § 1 pkt 4 Kodeksu pracy umowa na czas określony rozwiązuje się z upływem czasu, na który została zawarta. Jeżeli w umowie wskazano 31 sierpnia jako ostatni dzień zatrudnienia, stosunek pracy ustaje tego dnia, nawet gdy zwolnienie lekarskie zostało wystawione do września lub października.
Upływ terminu jest automatycznym sposobem zakończenia umowy. Pracodawca nie musi składać dodatkowego wypowiedzenia, a choroba nie zatrzymuje biegu terminu. Od dnia następującego po zakończeniu umowy były pracownik nie otrzymuje już wynagrodzenia chorobowego od pracodawcy, ale w określonych sytuacjach może otrzymywać zasiłek chorobowy z ZUS.
Ochrona przed wypowiedzeniem a wygaśnięcie umowy
Źródłem częstego nieporozumienia jest art. 41 Kodeksu pracy. Przepis ten co do zasady chroni pracownika przed wypowiedzeniem umowy w czasie usprawiedliwionej nieobecności, w tym podczas L4. Dotyczy jednak wypowiedzenia, czyli jednostronnej decyzji o zakończeniu umowy po upływie okresu wypowiedzenia.
Wygaśnięcie umowy terminowej z powodu upływu ustalonego terminu jest czymś innym. Nie wynika z nowej decyzji pracodawcy, lecz z treści umowy zawartej wcześniej. Dlatego ochrona z art. 41 KP nie przedłuża umowy do końca zwolnienia lekarskiego.
Ważne: pracodawca nie może wręczyć wypowiedzenia z naruszeniem ochrony przewidzianej dla osoby chorej, ale może dojść do ustania umowy w terminie wskazanym w jej treści. Długotrwała niezdolność do pracy może też w określonych warunkach prowadzić do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia na podstawie art. 53 KP. To odrębna sytuacja od zwykłego upływu terminu.
Kto płaci za chorobę po końcu umowy?
Trzeba odróżnić wynagrodzenie chorobowe od zasiłku chorobowego. Wynagrodzenie chorobowe przysługuje za okres trwania zatrudnienia i jest finansowane przez pracodawcę w granicach ustawowego limitu. Wynosi on co do zasady 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, a dla pracownika, który ukończył 50 lat, 14 dni od roku następującego po roku ukończenia tego wieku.
| Okres niezdolności | Płatnik | Rodzaj świadczenia |
|---|---|---|
| W trakcie zatrudnienia, w granicach limitu 33 albo 14 dni | Pracodawca | Wynagrodzenie chorobowe |
| W trakcie zatrudnienia po wykorzystaniu limitu | ZUS albo pracodawca będący płatnikiem zasiłków | Zasiłek chorobowy |
| Po ustaniu umowy o pracę | ZUS | Zasiłek chorobowy, jeśli są spełnione warunki ustawowe |
Jeżeli choroba rozpoczęła się przed końcem umowy i trwa bez przerwy po jej ustaniu, zasiłek może być wypłacany za dalszy okres przez ZUS. Sam fakt trwania L4 nie wystarcza jednak w każdej sytuacji. Znaczenie mają data powstania niezdolności, jej ciągłość oraz ustawowe wyłączenia.
Gdy niezdolność do pracy powstała dopiero po ustaniu ubezpieczenia, co do zasady musi:
- powstać nie później niż w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia chorobowego,
- trwać nieprzerwanie co najmniej 30 dni,
- dotyczyć osoby, która spełnia warunki podlegania ubezpieczeniu i nie korzysta z wyłączeń ustawowych,
- mieścić się w ustawowym okresie pobierania zasiłku.
Termin na powstanie niezdolności może wynosić do trzech miesięcy w szczególnych przypadkach, między innymi przy chorobie zakaźnej z dłuższym okresem wylęgania albo chorobie, której objawy ujawniają się po dłuższym czasie.
Po ustaniu ubezpieczenia zasiłek chorobowy przysługuje co do zasady maksymalnie przez 91 dni. Ustawa przewiduje wyjątki, między innymi dla ciąży i gruźlicy oraz badań lub pobrania komórek, tkanek i narządów. Standardowa wysokość zasiłku wynosi 80% podstawy wymiaru, a w określonych sytuacjach, takich jak ciąża, wypadek w drodze do pracy lub z pracy oraz dawstwo, może wynosić 100%.
Jak dopełnić formalności w ZUS?
Po zakończeniu umowy pracownik powinien sam dopilnować, aby ZUS otrzymał komplet dokumentów. E-ZLA lekarz przekazuje elektronicznie, ale nie oznacza to, że wszystkie formalności wykonują się automatycznie.
- Złóż wniosek o zasiłek – zwykle na formularzu ZAS-53, jeśli ubiegasz się o wypłatę za okres po ustaniu zatrudnienia.
- Dołącz oświadczenie Z-10 – jest ono wymagane przy ubieganiu się o świadczenie po ustaniu tytułu ubezpieczenia i służy między innymi do potwierdzenia okoliczności wpływających na prawo do zasiłku.
- Sprawdź dokument Z-3 – zaświadczenie płatnika składek przekazuje do ZUS były pracodawca. Zawiera ono dane potrzebne do ustalenia prawa i podstawy wymiaru świadczenia.
- Monitoruj sprawę w ZUS – sprawdź, czy e-ZLA i dokumenty są widoczne na profilu PUE ZUS oraz czy urząd nie wezwał Cię do uzupełnienia braków.
Jeżeli po ustaniu umowy wystąpi przerwa między zwolnieniami, trzeba szczególnie dokładnie sprawdzić, czy zachowane są warunki prawa do świadczenia. W razie niejasności dotyczących dat, dokumentów lub ciąży warto skontaktować się bezpośrednio z ZUS albo specjalistą prawa pracy.
Ciąża i inne sytuacje, w których zasady są inne
Najważniejszy wyjątek dotyczy pracownicy w ciąży. Jeżeli umowa na czas określony miałaby rozwiązać się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, co do zasady ulega przedłużeniu do dnia porodu. Wyjątek dotyczy między innymi umowy zawartej w celu zastępstwa nieobecnego pracownika. Przedłużenie wynika z ochrony związanej z ciążą, a nie z samego L4.
Zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia nie przysługuje między innymi w sytuacji, gdy:
- osoba ma ustalone prawo do emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy,
- podejmuje lub kontynuuje działalność zarobkową stanowiącą tytuł do ubezpieczenia chorobowego albo dającą prawo do świadczeń za czas choroby,
- pobiera zasiłek dla bezrobotnych, świadczenie przedemerytalne lub inne świadczenie wskazane w ustawie,
- nie zachowała wymaganej ciągłości albo wyczerpała prawo do zasiłku chorobowego.
Najważniejsza zasada jest więc prosta: L4 nie przedłuża umowy terminowej, ale nie musi oznaczać utraty świadczenia po jej zakończeniu. O wyniku decydują konkretne daty, ciągłość niezdolności do pracy i prawidłowo złożone dokumenty. Indywidualną sytuację, zwłaszcza związaną z ciążą, innym tytułem ubezpieczenia lub odmową ZUS, należy zweryfikować w ZUS albo u specjalisty prawa pracy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Przepisy dotyczące świadczeń i wymaganych dokumentów mogą wymagać weryfikacji w aktualnych wytycznych ZUS.
