Urlop rodzicielski trwa 41 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka i 43 tygodnie przy porodzie mnogim. To łączna pula dla obojga rodziców. Jeżeli dziecko ma zaświadczenie wymagane przez ustawę „Za życiem”, wymiar wzrasta odpowiednio do 65 albo 67 tygodni.
Ile tygodni trwa urlop rodzicielski?
Wymiar urlopu rodzicielskiego zależy przede wszystkim od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie oraz od tego, czy dziecko posiada zaświadczenie, o którym mowa w ustawie „Za życiem”. Poniższe wartości dotyczą łącznego uprawnienia obojga rodziców, a nie urlopu przysługującego każdemu z nich osobno.
Sprawdź także: Urlop macierzyński przed porodem – zasady i wymiar czasu
| Sytuacja | Łączny wymiar urlopu rodzicielskiego | Maksymalnie dla jednego rodzica |
|---|---|---|
| Urodzenie jednego dziecka | 41 tygodni | 32 tygodnie |
| Poród mnogi | 43 tygodnie | 34 tygodnie |
| Jedno dziecko z zaświadczeniem „Za życiem” | 65 tygodni | 56 tygodni |
| Poród mnogi, gdy dziecko ma zaświadczenie „Za życiem” | 67 tygodni | 58 tygodni |
Wyższy wymiar na podstawie ustawy „Za życiem” dotyczy dziecka z zaświadczeniem potwierdzającym ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, powstałe w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub podczas porodu.
Urlop można wykorzystać jednorazowo albo podzielić na maksymalnie pięć części. Co do zasady trzeba go zakończyć do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Rodzice mogą korzystać z urlopu w tym samym czasie, ale każdy wykorzystany tydzień pomniejsza wspólną pulę.
Na czym polega 9 tygodni nieprzenoszalnego urlopu?
Każdemu z rodziców przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Jest to indywidualne uprawnienie, którego nie można przekazać drugiemu rodzicowi. Nie oznacza jednak obowiązku skorzystania z urlopu.
Przy jednym dziecku z puli 41 tygodni jeden rodzic może wykorzystać maksymalnie 32 tygodnie. Pozostałe 9 tygodni pozostaje do dyspozycji drugiego rodzica. Przy porodzie mnogim limity wynoszą odpowiednio 34 i 9 tygodni. Jeżeli rodzic nie wykorzysta swojej części, niewykorzystane tygodnie przepadają.
Najważniejsze zasady tej części urlopu są następujące:
- Indywidualne prawo – każde z rodziców ma własne 9 tygodni.
- Brak możliwości przeniesienia – matka nie może przejąć 9 tygodni ojca, a ojciec nie może przejąć części zarezerwowanej dla matki.
- Prawo, nie obowiązek – rodzic może zrezygnować z wykorzystania tego okresu.
- Przepadek niewykorzystanej części – jeśli rodzic nie złoży wniosku i nie skorzysta z urlopu, drugi rodzic nie wykorzysta tych tygodni za niego.
Urlop rodzicielski jest odrębnym uprawnieniem od urlopu ojcowskiego i wychowawczego. Sam fakt, że ojciec korzysta z 9 tygodni urlopu rodzicielskiego, nie oznacza wykorzystania urlopu ojcowskiego.
Jak złożyć wniosek o urlop rodzicielski?
Wniosek składa się pracodawcy w formie papierowej albo elektronicznej co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem urlopu. Przy kompletnym wniosku złożonym w terminie pracodawca jest zobowiązany udzielić urlopu.
Planowanie urlopu i składanie dokumentów można przeprowadzić w następującej kolejności:
- Ustalcie, jak rodzice podzielą wspólną pulę oraz które 9 tygodni wykorzysta każde z nich.
- Sprawdź, ile części urlopu zostało już wykorzystanych i czy pozostał dostępny limit.
- Złóż wniosek do pracodawcy nie później niż 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.
- Dołącz wymagane dokumenty i oświadczenie dotyczące korzystania z urlopu przez drugiego rodzica.
- Zachowaj potwierdzenie złożenia wniosku oraz ustalony okres urlopu.
Wniosek powinien wskazywać imię i nazwisko pracownika, okres wcześniej wykorzystanego urlopu rodzicielskiego lub zasiłku za okres odpowiadający temu urlopowi, liczbę wykorzystanych części oraz okres, na który urlop ma zostać udzielony.
Do dokumentu dołącza się co do zasady odpis lub kopię aktu urodzenia dziecka oraz oświadczenie o okresie korzystania z urlopu albo zasiłku przez drugiego rodzica. Przy ubieganiu się o podwyższony wymiar należy dołączyć także kopię zaświadczenia „Za życiem”, chyba że dokument znajduje się już w aktach osobowych.
Zobacz także: L4 na dziecko – do jakiego wieku przysługuje zasiłek opiekuńczy?
Ile wynosi zasiłek i czy można łączyć urlop z pracą?
Za okres urlopu rodzicielskiego przysługuje zasiłek macierzyński. Zasadniczo wynosi on 70% podstawy wymiaru zasiłku. Jeżeli ubezpieczona matka złoży wniosek w ciągu 21 dni po porodzie o wypłatę świadczenia za okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego, zasiłek za objętą wnioskiem część może wynosić 81,5% podstawy.
Nieprzenoszalne 9 tygodni drugiego rodzica jest zawsze płatne w wysokości 70% podstawy. Termin 21 dni po porodzie dotyczy wniosku o sposób wypłaty zasiłku, a nie wniosku o rozpoczęcie konkretnego urlopu rodzicielskiego. Są to dwa odrębne dokumenty.
Rodzic może łączyć urlop rodzicielski z pracą u pracodawcy udzielającego urlopu, maksymalnie w wymiarze połowy pełnego etatu. Urlop jest wtedy udzielany na pozostałą część etatu, a jego wymiar wydłuża się proporcjonalnie. Przykładowo, praca na pół etatu oznacza jednoczesne korzystanie z urlopu w wymiarze odpowiadającym drugiej połowie etatu.
Przeczytaj również: Urlop rodzicielski a praca – czy można łączyć te dwie formy?
Wniosek o łączenie urlopu z pracą również składa się co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem pracy. Pracodawca powinien go uwzględnić, chyba że uniemożliwiają to organizacja pracy lub rodzaj wykonywanych obowiązków. Przy pracy na część etatu zasiłek zostaje odpowiednio zmniejszony, a urlop może zostać wydłużony maksymalnie do:
- 82 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka.
- 86 tygodni przy porodzie mnogim.
- 130 tygodni przy jednym dziecku z zaświadczeniem „Za życiem”.
- 134 tygodni przy porodzie mnogim i zaświadczeniu „Za życiem”.
Limity 82, 86, 130 i 134 tygodni są wartościami maksymalnymi. Rzeczywiste wydłużenie zależy od wymiaru pracy oraz okresu, w którym urlop jest łączony z wykonywaniem obowiązków.
Najkrócej: standardowa pula wynosi 41 albo 43 tygodnie, a w szczególnych przypadkach 65 albo 67 tygodni. Z tej puli 9 tygodni pozostaje wyłącznym prawem każdego z rodziców i nie można przekazać go drugiej osobie.
Informacje dotyczą zasad wynikających z Kodeksu pracy, ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz ustawy „Za życiem”. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy nietypowym podziale urlopu lub ustalaniu prawa do zasiłku, warto sprawdzić aktualne przepisy albo skonsultować się z kadrami, ZUS lub prawnikiem.
