Po ustaniu zatrudnienia zasiłek chorobowy przysługuje co do zasady maksymalnie przez 91 dni. Nie jest to jednak automatyczne prawo. Znaczenie ma moment powstania niezdolności do pracy, jej ciągłość oraz spełnienie warunków określonych w ustawie zasiłkowej.
Ile może trwać zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia?
Standardowy okres pobierania zasiłku za niezdolność do pracy przypadającą po rozwiązaniu lub wygaśnięciu umowy o pracę wynosi 91 dni. Za ten okres świadczenie wypłaca ZUS, a nie były pracodawca.
Limit 91 dni dotyczy okresu po ustaniu ubezpieczenia. Jeżeli zwolnienie rozpoczęło się jeszcze w czasie zatrudnienia, dni choroby przypadające przed rozwiązaniem umowy rozlicza się odrębnie. Po ustaniu zatrudnienia można jednak korzystać z zasiłku tylko w granicach właściwego limitu okresu zasiłkowego.
Dłuższy okres może dotyczyć niezdolności do pracy spowodowanej gruźlicą, przypadającej w czasie ciąży albo związanej z niezbędnymi badaniami i zabiegiem pobrania komórek, tkanek lub narządów. W zależności od przyczyny okres zasiłkowy wynosi wtedy odpowiednio 182 albo 270 dni.
Choroba w trakcie zatrudnienia a choroba po jego ustaniu
Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa rozróżnia dwie sytuacje. Pierwsza występuje wtedy, gdy niezdolność do pracy zaczęła się przed końcem umowy. Druga dotyczy choroby, która pojawiła się już po ustaniu ubezpieczenia.
| Sytuacja | Termin powstania niezdolności | Wymóg ciągłości i limit |
|---|---|---|
| Choroba rozpoczęta w trakcie zatrudnienia | Przed ustaniem umowy | Zwolnienie może trwać po rozwiązaniu umowy. Po ustaniu zatrudnienia obowiązuje co do zasady limit 91 dni, z uwzględnieniem całego okresu zasiłkowego. |
| Choroba powstała po ustaniu zatrudnienia | Nie później niż w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia | Niezdolność musi trwać bez przerwy co najmniej 30 dni. Standardowy limit po ustaniu zatrudnienia to 91 dni. |
| Choroba zakaźna oznaczona kodem E | Nie później niż w ciągu 3 miesięcy od ustania ubezpieczenia | Niezdolność musi trwać bez przerwy co najmniej 30 dni. Obowiązuje limit właściwy dla danego przypadku. |
Jeżeli zwolnienie rozpoczęło się jeszcze przed rozwiązaniem umowy, nie trzeba spełniać warunku 30 dni nieprzerwanej niezdolności po ustaniu zatrudnienia. Przykładowo, gdy umowa kończy się w trakcie dwutygodniowego zwolnienia, ZUS może wypłacać zasiłek za dalsze dni po ustaniu zatrudnienia.
Inaczej jest, gdy pierwsze zwolnienie lekarskie zaczyna się już po rozwiązaniu umowy. Wtedy choroba musi powstać w ustawowym terminie i trwać nieprzerwanie co najmniej 30 dni. Kilka kolejnych e-ZLA może spełnić ten warunek, jeżeli między nimi nie ma ani jednego dnia przerwy.
Trzeba także uwzględnić okres wyczekiwania. Pracownik nabywa prawo do świadczeń chorobowych co do zasady po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Jeżeli zatrudnienie zakończyło się wcześniej, brak tego okresu może wyłączyć prawo do zasiłku po ustaniu umowy.
Kiedy zasiłek chorobowy nie przysługuje?
Spełnienie warunku dotyczącego terminu i długości choroby nie wystarcza w każdym przypadku. Zasiłek po ustaniu zatrudnienia może nie przysługiwać, gdy:
- ubezpieczony ma ustalone prawo do emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy,
- kontynuuje lub podejmuje działalność zarobkową stanowiącą tytuł do ubezpieczenia chorobowego albo zapewniającą świadczenia za czas choroby,
- ma prawo do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,
- nie nabył prawa do świadczenia w czasie ubezpieczenia z powodu braku wymaganego okresu wyczekiwania,
- ubezpieczenie ustało po wyczerpaniu pełnego okresu zasiłkowego,
- podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników.
Jakie dokumenty trzeba przekazać do ZUS?
Po ustaniu zatrudnienia były pracownik powinien sam dopilnować formalności. Samo wystawienie e-ZLA nie oznacza jeszcze, że ZUS automatycznie wypłaci zasiłek.
Procedura zwykle obejmuje następujące kroki:
- Upewnij się, że lekarz wystawił e-ZLA obejmujące okres niezdolności do pracy. Elektroniczne zwolnienie trafia do ZUS automatycznie.
- Złóż w ZUS wniosek o wypłatę zasiłku, zwykle na formularzu ZUS Z-10. W zależności od sytuacji ZUS może wymagać także formularza ZAS-53 lub danych zawartych w wydruku e-ZLA.
- Dopilnuj, aby były pracodawca przekazał do ZUS formularz ZUS Z-3. Dokument zawiera informacje potrzebne do ustalenia prawa do świadczenia i jego podstawy wymiaru.
- Sprawdź, czy dokumenty obejmują cały okres choroby i czy między kolejnymi zwolnieniami nie wystąpiła przerwa.
Jeżeli ubezpieczonym był zleceniobiorca, płatnik składek przekazuje co do zasady formularz ZUS Z-3a. Po ustaniu umowy o pracę wypłata zasiłku należy do ZUS, niezależnie od tego, czy wcześniej wynagrodzenie chorobowe wypłacał pracodawca.
Na co uważać przy ciągłości zwolnienia?
Przerwa w niezdolności do pracy może mieć bezpośredni wpływ na prawo do świadczenia. Przy chorobie rozpoczętej po ustaniu zatrudnienia trzeba zachować ciągłość przez co najmniej 30 dni. Kolejne zwolnienia mogą być wystawiane przez różnych lekarzy, ale muszą następować po sobie bez przerwy.
Przerwa nieprzekraczająca 60 dni może także powodować wliczenie wcześniejszych i późniejszych okresów niezdolności do jednego okresu zasiłkowego. W efekcie kolejne e-ZLA nie zawsze otwiera nowy limit 91, 182 lub 270 dni. Po wyczerpaniu właściwego okresu zasiłkowego dalsze zwolnienie nie daje prawa do kolejnej wypłaty zasiłku w tym samym okresie.
Najważniejsze rozróżnienie jest więc proste: jeżeli choroba zaczęła się przed rozwiązaniem umowy, może być kontynuowana po ustaniu zatrudnienia. Jeżeli zaczęła się później, musi powstać w terminie 14 dni, a przy chorobie zakaźnej oznaczonej kodem E w terminie 3 miesięcy, oraz trwać bez przerwy co najmniej 30 dni. Standardowy limit wypłaty po ustaniu zatrudnienia wynosi 91 dni.
Artykuł ma charakter informacyjny. W indywidualnej sprawie o prawie do zasiłku, długości okresu zasiłkowego i wymaganych dokumentach rozstrzyga ZUS na podstawie konkretnych danych ubezpieczonego.
