Na L4 można pójść już od pierwszego dnia pracy, jeśli lekarz stwierdzi niezdolność do pracy. Nie oznacza to jednak, że od razu otrzymasz pieniądze. Przy umowie o pracę płatne świadczenie co do zasady przysługuje po 30 dniach ubezpieczenia chorobowego, a przy umowie zlecenie – po 90 dniach dobrowolnego ubezpieczenia.
L4 a płatne zwolnienie – to nie jest to samo
L4, czyli e-ZLA, usprawiedliwia nieobecność w pracy. Lekarz może wystawić je także w pierwszym dniu zatrudnienia, jeżeli stan zdrowia uniemożliwia wykonywanie obowiązków. Pracodawca nie może traktować takiej nieobecności jako samowolnego opuszczenia pracy. Sam dokument nie gwarantuje jednak wypłaty wynagrodzenia chorobowego ani zasiłku.
Pieniądze zależą od podlegania ubezpieczeniu chorobowemu i spełnienia tak zwanego okresu wyczekiwania. Jeśli zachorujesz przed jego upływem, nieobecność nadal może być usprawiedliwiona, ale za te dni co do zasady nie otrzymasz świadczenia. Właśnie dlatego trzeba rozdzielić prawo do L4 od prawa do płatnego chorobowego.
Ile wynosi okres wyczekiwania?
Okres wyczekiwania oznacza czas podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. Nie chodzi wyłącznie o dni faktycznej obecności w pracy. Do tego okresu mogą wliczać się także dni, w których ubezpieczenie trwało mimo urlopu lub innej usprawiedliwionej nieobecności.
| Rodzaj umowy | Okres wyczekiwania | Warunek uzyskania świadczenia |
|---|---|---|
| Umowa o pracę | 30 dni | Ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe |
| Umowa zlecenie | 90 dni | Trzeba dobrowolnie przystąpić do ubezpieczenia chorobowego |
| Umowa zlecenie bez ubezpieczenia chorobowego | Brak prawa do świadczenia | Sama umowa nie zapewnia płatnego chorobowego |
Przy umowie o pracę składka chorobowa jest obowiązkowa, dlatego standardowy okres wyczekiwania wynosi 30 dni. Przy umowie zlecenie ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Jeżeli zleceniobiorca nie zgłosi się do niego i nie opłaca składki, samo L4 nie stworzy prawa do wynagrodzenia ani zasiłku chorobowego.
Po spełnieniu warunków pierwsze świadczenie może mieć formę wynagrodzenia chorobowego wypłacanego przez pracodawcę. Zwykle przysługuje ono za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, a pracownikowi, który ukończył 50 lat, za pierwsze 14 dni. Później może przysługiwać zasiłek chorobowy, którego płatnikiem jest pracodawca albo ZUS, zależnie od jego statusu jako płatnika.
Kiedy płatne L4 przysługuje od pierwszego dnia?
Przepisy przewidują sytuacje, w których nie trzeba czekać pełnych 30 albo 90 dni. Płatne świadczenie od początku ubezpieczenia może przysługiwać między innymi osobie:
- Poszkodowanej w wypadku w drodze do pracy lub z pracy – jeżeli zdarzenie spełnia warunki przewidziane w przepisach.
- Będącej absolwentem szkoły lub szkoły wyższej – pod warunkiem objęcia ubezpieczeniem chorobowym w ciągu 90 dni od ukończenia nauki lub uzyskania dyplomu.
- Mającej co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego – po spełnieniu ustawowych warunków.
- Kontynuującej ubezpieczenie po zmianie pracy – jeżeli przerwa między okresami ubezpieczenia nie przekroczyła 30 dni albo wynikała z jednej z ustawowych przyczyn.
Przy zmianie pracodawcy nie zawsze zaczynasz więc okres wyczekiwania od zera. Kadry mogą sprawdzić poprzednie okresy ubezpieczenia, dlatego przy przekazywaniu dokumentów warto poinformować pracodawcę o wcześniejszym zatrudnieniu.
Co zrobić, gdy zachorujesz w nowej pracy?
Najpierw skontaktuj się z lekarzem. To lekarz ocenia stan zdrowia i decyduje o wystawieniu e-ZLA. Elektroniczne zwolnienie trafia do systemu ZUS, ale nie zwalnia Cię z obowiązku poinformowania pracodawcy o nieobecności zgodnie z zasadami obowiązującymi w firmie.
Następnie sprawdź w kadrach, czy podlegasz ubezpieczeniu chorobowemu i czy spełniasz okres wyczekiwania. Przy umowie zlecenie ustal przede wszystkim, czy zgłosiłeś się do dobrowolnego ubezpieczenia. Jeżeli nie masz jeszcze prawa do świadczenia, L4 nadal usprawiedliwia nieobecność, lecz pozostaje ona bez prawa do wynagrodzenia za czas choroby.
Podczas zwolnienia stosuj się do zaleceń lekarza i nie wykonuj pracy zarobkowej. ZUS lub uprawniony pracodawca może skontrolować sposób wykorzystywania L4. Naruszenie zasad może skutkować utratą prawa do świadczenia za cały kontrolowany okres.
Najkrócej: nie trzeba przepracować określonej liczby dni, aby lekarz wystawił L4. Aby otrzymać płatne świadczenie, zwykle potrzebujesz 30 dni ubezpieczenia przy umowie o pracę albo 90 dni przy umowie zlecenie z dobrowolnym ubezpieczeniem. Wyjątki, między innymi ciągłość ubezpieczenia, wypadek w drodze do pracy, status absolwenta i odpowiedni staż ubezpieczeniowy, mogą skrócić ten okres do pierwszego dnia.
Artykuł ma charakter informacyjny. W razie wątpliwości dotyczących prawa do świadczenia, historii ubezpieczenia lub rozliczenia zwolnienia skontaktuj się z działem kadr albo ZUS.
