Co do zasady z jednym pracownikiem można zawrzeć tylko jedną umowę na okres próbny. Kolejna umowa próbna jest dopuszczalna wyłącznie wtedy, gdy pracownik ma wykonywać inny rodzaj pracy, czyli pracę o rzeczywiście innym zakresie obowiązków lub odpowiedzialności. Sama przerwa w zatrudnieniu, także trwająca co najmniej 3 lata, nie pozwala już na ponowne zatrudnienie na okres próbny przy tym samym rodzaju pracy.
Ile umów na okres próbny można zawrzeć?
Umowa na okres próbny służy sprawdzeniu kwalifikacji pracownika oraz możliwości jego zatrudnienia przy określonym rodzaju pracy. Z tego powodu jej ponowne zawieranie przy tych samych obowiązkach byłoby sprzeczne z funkcją tego rodzaju umowy. Podstawę prawną stanowi art. 25 Kodeksu pracy.
Od 26 kwietnia 2023 r. przepisy nie przewidują już wyjątku pozwalającego zawrzeć kolejną umowę próbną na to samo stanowisko po upływie co najmniej 3 lat od zakończenia poprzedniego zatrudnienia. Decydujące znaczenie ma obecnie rodzaj pracy, a nie długość przerwy między umowami.
Kiedy można zawrzeć kolejną umowę próbną?
Ponowna umowa na okres próbny z tym samym pracownikiem jest możliwa, gdy ma on wykonywać inny rodzaj pracy. Zmiana powinna być realna. Nie wystarczy samo przemianowanie stanowiska albo kosmetyczna modyfikacja nazwy działu, jeśli w praktyce zakres zadań pozostaje taki sam.
Przy ocenie, czy doszło do zmiany rodzaju pracy, znaczenie mają przede wszystkim:
- Zakres obowiązków – pracownik wykonuje inne czynności niż w ramach poprzedniego zatrudnienia.
- Poziom odpowiedzialności – nowa praca wiąże się z inną odpowiedzialnością, na przykład za zespół, proces albo określony obszar działalności.
- Charakter wykonywanej pracy – zmiana nie może ograniczać się wyłącznie do formalnego zapisu w umowie.
- Cel zawarcia umowy – nowy okres próbny powinien służyć sprawdzeniu kwalifikacji potrzebnych przy innym rodzaju pracy.
Przykładowo, ponowna umowa próbna może być uzasadniona, gdy pracownik wcześniej wykonywał zadania specjalisty, a następnie ma objąć pracę kierowniczą z innym zakresem odpowiedzialności. Sam awans lub zmiana nazwy stanowiska nie przesądza jednak automatycznie o spełnieniu warunku. W razie wątpliwości trzeba ocenić rzeczywiste obowiązki, a nie tylko treść dokumentów.
Kolejna umowa próbna nie musi trwać tyle samo co pierwsza. Jej długość może zostać ustalona odrębnie, z uwzględnieniem limitów wynikających z planowanej dalszej umowy.
Jak długo może trwać umowa na okres próbny?
Co do zasady umowa na okres próbny nie może przekraczać 3 miesięcy. Od 26 kwietnia 2023 r. długość umowy trwającej 1 albo 2 miesiące jest powiązana z zamiarem zawarcia kolejnej umowy na czas określony. W umowie trzeba wskazać planowany okres dalszego zatrudnienia.
| Planowana kolejna umowa | Maksymalny okres próbny | Wymagane postanowienie |
|---|---|---|
| Umowa na czas określony krótszy niż 6 miesięcy | 1 miesiąc | Wskazanie planowanego okresu kolejnej umowy |
| Umowa na czas określony od 6 miesięcy do mniej niż 12 miesięcy | 2 miesiące | Wskazanie planowanego okresu kolejnej umowy |
| Umowa na czas określony co najmniej 12 miesięcy albo umowa na czas nieokreślony | 3 miesiące | Wskazanie dalszej umowy nie jest obowiązkowe przy 3-miesięcznej próbie |
Umowę próbną trwającą 1 albo 2 miesiące można jednokrotnie wydłużyć, maksymalnie o 1 miesiąc, jeżeli uzasadnia to rodzaj pracy. Taką możliwość należy przewidzieć w umowie. Niezależnie od tego strony mogą uzgodnić przedłużenie umowy o czas urlopu lub innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika, jeżeli odpowiedni zapis znalazł się w umowie.
FAQ – najczęstsze pytania
- Czy zapis o kolejnej umowie gwarantuje dalsze zatrudnienie? Nie. GIP wskazuje, że jest to deklaracja zamiaru, a nie bezwarunkowe zobowiązanie pracodawcy. Po zakończeniu okresu próbnego trzeba zawrzeć osobną umowę o pracę.
- Czy pracodawca może zmienić planowany czas kolejnej umowy? Tak. Zamiar wskazany w umowie próbnej może ulec zmianie, jeżeli zmienią się okoliczności albo ocena pracy pracownika.
- Czy można wydłużyć umowę próbną w trakcie jej trwania? Można uzgodnić wydłużenie o czas urlopu lub usprawiedliwionej nieobecności, jeśli pozwala na to umowa albo strony zawrą porozumienie zmieniające. Jednokrotne wydłużenie o maksymalnie miesiąc dotyczy umów 1- i 2-miesięcznych, gdy uzasadnia je rodzaj pracy.
- Czy umowa na okres próbny jest obowiązkowa? Nie. Pracodawca może od razu zawrzeć umowę na czas określony albo na czas nieokreślony, jeśli nie potrzebuje wcześniejszego sprawdzenia kwalifikacji pracownika.
Najważniejsza zasada jest prosta: ponowna umowa na okres próbny z tym samym pracownikiem wymaga innego rodzaju pracy. Przy tych samych obowiązkach nie można jej zawrzeć ponownie tylko dlatego, że minęło kilka lat od poprzedniego zatrudnienia.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku wątpliwości dotyczących kwalifikacji pracy jako innego rodzaju pracy warto skonsultować sytuację z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy.
