Podstawą prawną rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron jest art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Ten tryb wymaga zgodnej decyzji pracodawcy i pracownika, ale pozwala ustalić dowolny termin zakończenia zatrudnienia, bez zachowania okresu wypowiedzenia i bez wskazywania przyczyny.
Art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy – co oznacza?
Porozumienie stron jest umową zawieraną między pracodawcą a pracownikiem. Nie stanowi jednostronnego wypowiedzenia. Do rozwiązania stosunku pracy dochodzi dopiero wtedy, gdy obie strony zaakceptują ustalone warunki.
Przeczytaj również: Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron – jak to zrobić?
Na podstawie art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy można zakończyć każdą umowę o pracę, niezależnie od tego, czy została zawarta na okres próbny, czas określony czy czas nieokreślony. Strony mogą wskazać dowolny termin ustania zatrudnienia, także następny dzień albo dzień zawarcia porozumienia.
Nie trzeba zachowywać ustawowego okresu wypowiedzenia ani podawać przyczyny zakończenia współpracy. Przepis dotyczy jednak umowy o pracę. Umowy zlecenia i umowy o dzieło podlegają regulacjom Kodeksu cywilnego, a nie art. 30 Kodeksu pracy.
Porozumienie stron a wypowiedzenie umowy
Oba tryby prowadzą do zakończenia stosunku pracy, lecz różnią się sposobem podjęcia decyzji i skutkami dla stron:
| Cecha | Porozumienie stron | Wypowiedzenie |
|---|---|---|
| Podstawa prawna | Art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy | Art. 30 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy |
| Zgoda drugiej strony | Wymagana zgoda pracodawcy i pracownika | Nie jest wymagana, ponieważ jest to jednostronne oświadczenie |
| Okres wypowiedzenia | Nie obowiązuje. Strony ustalają termin samodzielnie | Obowiązuje okres wynikający z przepisów lub umowy |
| Przyczyna zakończenia umowy | Nie trzeba jej wskazywać | Pracodawca musi wskazać przyczynę w przypadkach określonych w Kodeksie pracy |
| Odwołanie do sądu pracy | Nie przysługuje jak od jednostronnego wypowiedzenia, ponieważ strony dobrowolnie zawierają porozumienie | Możliwe na zasadach określonych w Kodeksie pracy |
| Zasiłek dla bezrobotnych | Może wystąpić 90-dniowy okres, w którym zasiłek nie przysługuje, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach | Skutek zależy między innymi od tego, która strona złożyła wypowiedzenie i jaka była przyczyna zakończenia zatrudnienia |
Jak przygotować porozumienie stron?
Przepisy nie narzucają szczególnego formularza ani obowiązkowej treści porozumienia. Dla celów dowodowych najlepiej sporządzić dokument na piśmie i zadbać o podpisy obu stron. Ustne uzgodnienie może być skuteczne, ale w razie sporu trudniej wykazać, czy do porozumienia rzeczywiście doszło i jaki termin ustania zatrudnienia ustalono.
Dokument powinien jasno wskazywać, że strony rozwiązują konkretną umowę o pracę na podstawie art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. W szczególności należy uwzględnić:
- Strony porozumienia – dane pracodawcy i pracownika
- Datę i miejsce zawarcia dokumentu
- Umowę, której dotyczy porozumienie – na przykład datę jej zawarcia
- Ustalony dzień rozwiązania stosunku pracy
- Podpis pracodawcy i pracownika
Samo przekazanie dokumentu albo potwierdzenie jego odbioru nie oznacza jeszcze zgody. Jeżeli pracownik składa propozycję, pracodawca może ją przyjąć, odrzucić albo nie odpowiedzieć. Milczenie nie zastępuje zgodnego oświadczenia woli. Odmowa zawarcia porozumienia nie powoduje rozpoczęcia biegu okresu wypowiedzenia, chyba że pismo zostało skonstruowane także jako odrębne wypowiedzenie.
Sprawdź także: Czy zwolnienie z pracy bez powodu jest zgodne z prawem?
Skutki i ryzyka rozwiązania umowy
Najważniejszą korzyścią jest swoboda ustalenia daty odejścia. Może to mieć znaczenie, gdy pracownik ma już nową ofertę, planuje szybką przeprowadzkę albo obie strony chcą zakończyć zatrudnienie bez oczekiwania na koniec okresu wypowiedzenia.
Trzeba jednak uwzględnić wpływ takiego rozwiązania na zasiłek dla bezrobotnych. Co do zasady rozwiązanie stosunku pracy na mocy porozumienia stron może oznaczać brak prawa do zasiłku przez 90 dni od rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Przepisy przewidują wyjątki, między innymi w razie upadłości lub likwidacji pracodawcy, zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy albo zmiany miejsca zamieszkania pracownika.
Polecamy: Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron a zasiłek – co warto wiedzieć?
Porozumienie nie zawiera przyczyny zakończenia zatrudnienia, dlatego nie działa tak jak wypowiedzenie pracodawcy, które można kwestionować przed sądem pracy. Zawarcie dokumentu pod wpływem błędu, bezprawnej groźby albo podstępu może jednak rodzić odrębne skutki prawne. W razie sporu dotyczącego warunków podpisanego porozumienia warto skonsultować dokument z prawnikiem.
Po ustaniu zatrudnienia pracodawca powinien wydać pracownikowi świadectwo pracy. W dokumencie wskazuje się tryb rozwiązania stosunku pracy oraz właściwą podstawę prawną, czyli art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy.
Porozumienie stron jest korzystne przede wszystkim wtedy, gdy pracownik potrzebuje szybko zakończyć zatrudnienie i zna konsekwencje związane z zasiłkiem. Jeżeli nie ma nowej pracy, zachowanie okresu wypowiedzenia może zapewnić więcej czasu na poszukiwanie zatrudnienia.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W sprawie konkretnego porozumienia, zwłaszcza gdy dokument przewiduje dodatkowe rozliczenia lub budzi wątpliwości, warto skonsultować się z prawnikiem.
