Tak, nawiązanie stosunku pracy jest dobrowolne. Dochodzi do niego tylko wtedy, gdy zarówno pracownik, jak i pracodawca wyrażą zgodną wolę zawarcia umowy. Żadna ze stron nie może zostać zmuszona do jej podpisania.
Dobrowolność nawiązania stosunku pracy
Stosunek pracy powstaje na podstawie porozumienia dwóch stron. Oznacza to, że pracownik zgadza się wykonywać pracę, a pracodawca wyraża zgodę na zatrudnienie go na ustalonych warunkach. Jest to umowa dwustronna, ponieważ każda ze stron ma własne obowiązki i uprawnienia.
Zasada dobrowolności wynika z charakteru umowy o pracę oraz z przepisów prawa pracy. Sam fakt spełniania warunków wymaganych na danym stanowisku nie wystarcza do powstania stosunku pracy. Potrzebna jest jeszcze zgodna wola pracownika i pracodawcy.
Co obejmuje stosunek pracy według art. 22 Kodeksu pracy?
Podstawową regulację zawiera art. 22 Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, w miejscu oraz czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Pracodawca zobowiązuje się natomiast zatrudniać pracownika za wynagrodzeniem.
W praktyce oznacza to, że umowa określa wzajemne świadczenia stron:
- Pracownik wykonuje pracę określonego rodzaju.
- Pracownik świadczy pracę pod kierownictwem pracodawcy.
- Pracownik wykonuje obowiązki w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę.
- Pracodawca zatrudnia pracownika i wypłaca mu wynagrodzenie.
Wzajemność tych zobowiązań potwierdza, że stosunek pracy nie jest jednostronnym nakazem, lecz wynikiem porozumienia stron. Pracodawca nie może jednostronnie „ustanowić” zatrudnienia bez zgody danej osoby, a pracownik nie może narzucić pracodawcy obowiązku zatrudnienia.
Czy dobrowolność dotyczy całego zatrudnienia?
Dobrowolność nie ogranicza się wyłącznie do chwili zawarcia umowy. Praca przymusowa jest niedopuszczalna. W czasie trwania zatrudnienia każda ze stron może doprowadzić do zakończenia stosunku pracy w sposób przewidziany w przepisach, między innymi przez wypowiedzenie umowy.
Oznacza to, że odpowiedź na pytanie, czy nawiązanie stosunku pracy jest dobrowolne, brzmi: tak, ponieważ wymaga zgodnej woli pracownika i pracodawcy, a przymuszanie do pracy jest nielegalne.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej.
