Za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym płaci pracodawca, a po ukończeniu przez pracownika 50 lat – za pierwsze 14 dni. Jest to wynagrodzenie chorobowe. Od 34. lub 15. dnia przysługuje zasiłek chorobowy finansowany z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W większych firmach przelew może jednak nadal wykonywać pracodawca, który działa jako płatnik zasiłków w imieniu ZUS.
Kto płaci za zwolnienie lekarskie?
O tym, kto wypłaci pieniądze za L4, decydują przede wszystkim dwa czynniki: liczba dni niezdolności do pracy w danym roku kalendarzowym oraz liczba osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego przez pracodawcę. Trzeba przy tym rozróżnić dwa świadczenia.
Wynagrodzenie chorobowe wypłaca pracodawca ze swoich środków. Przysługuje ono pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę w granicach ustawowego limitu. Po jego wykorzystaniu pojawia się zasiłek chorobowy, którego źródłem finansowania jest Fundusz Ubezpieczeń Społecznych.
Nie zawsze oznacza to jednak, że pieniądze przeleje bezpośrednio ZUS. Jeżeli pracodawca jest płatnikiem zasiłków, wypłaca świadczenie pracownikowi, a następnie rozlicza je z ZUS. Dlatego podmiot wykonujący przelew i instytucja finansująca świadczenie mogą być różne.
Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy
Zgodnie z art. 92 Kodeksu pracy pracodawca finansuje wynagrodzenie chorobowe za określoną liczbę dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym. Limit obejmuje łącznie kolejne zwolnienia, a nie każde L4 liczone od początku.
| Wiek pracownika | Liczba dni płatnych przez pracodawcę | Płatnik po wykorzystaniu limitu |
|---|---|---|
| Pracownik, który nie ukończył 50 lat | 33 dni w roku kalendarzowym | ZUS albo pracodawca jako płatnik zasiłków |
| Pracownik, który ukończył 50 lat | 14 dni w roku kalendarzowym | ZUS albo pracodawca jako płatnik zasiłków |
W przypadku osoby, która ukończyła 50 lat, skrócony limit stosuje się od roku kalendarzowego następującego po roku ukończenia tego wieku. Po przekroczeniu limitu pracownik otrzymuje zasiłek chorobowy od 34. dnia albo od 15. dnia niezdolności do pracy.
Limit obejmuje dni kalendarzowe, a więc także soboty, niedziele i święta. Jeżeli nieprzerwane L4 obejmuje grudzień i styczeń, trzeba rozliczyć limit właściwy dla każdego roku. Niewykorzystane dni nie przechodzą na kolejny rok.
Standardowo wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy wynoszą 80% podstawy wymiaru. W określonych sytuacjach świadczenie wynosi 100%, między innymi przy niezdolności do pracy w czasie ciąży, wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy oraz w związku z badaniami lub pobraniem komórek, tkanek albo narządów od dawcy.
Dlaczego pracodawca wypłaca zasiłek finansowany przez ZUS?
Po wykorzystaniu 33 albo 14 dni zmienia się rodzaj świadczenia, ale nie zawsze zmienia się podmiot wykonujący przelew. O tym decyduje status płatnika zasiłków, ustalany na podstawie liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego według stanu na 30 listopada poprzedniego roku.
Pracodawca, który zgłasza do ubezpieczenia chorobowego co najmniej 21 osób, jest płatnikiem zasiłków w kolejnym roku. Wypłaca więc zasiłek chorobowy, ale nie finansuje go ostatecznie z własnych środków. Kwotę rozlicza z ZUS, między innymi przez pomniejszenie należnych składek.
Jeżeli liczba ubezpieczonych wynosi nie więcej niż 20 osób, zasiłek wypłaca bezpośrednio ZUS. W praktyce najważniejsze jest więc rozróżnienie:
- Pracodawca finansuje wynagrodzenie chorobowe za pierwsze 33 albo 14 dni.
- ZUS finansuje zasiłek chorobowy po wykorzystaniu tego limitu.
- Duży pracodawca może wypłacić zasiłek w imieniu ZUS.
- Mały pracodawca przekazuje dokumenty, a przelew zasiłku wykonuje ZUS.
Podstawą rozliczenia jest elektroniczne zwolnienie lekarskie e-ZLA. Lekarz przekazuje je do ZUS, a informacja trafia na konto płatnika składek. W przypadku wypłaty zasiłku przez ZUS pracodawca przekazuje także dokumenty potrzebne do ustalenia prawa do świadczenia, w tym zaświadczenie płatnika składek.
Kiedy ZUS płaci od pierwszego dnia?
Nie każda osoba korzysta z wynagrodzenia chorobowego na zasadach właściwych dla pracownika etatowego. W niektórych sytuacjach od początku przysługuje zasiłek chorobowy, o ile osoba podlega ubezpieczeniu chorobowemu i spełnia pozostałe warunki.
Najważniejsze przypadki to:
- Umowa zlecenie – zleceniobiorca może otrzymać zasiłek, jeśli został objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Zleceniodawca nie wypłaca mu wynagrodzenia chorobowego z art. 92 Kodeksu pracy.
- Wypadek przy pracy – świadczenia mogą przysługiwać z ubezpieczenia wypadkowego od pierwszego dnia, po ustaleniu okoliczności zdarzenia.
- Choroba po ustaniu zatrudnienia – ZUS może wypłacać zasiłek, gdy niezdolność rozpoczęła się w okresie ubezpieczenia albo w ustawowym terminie po jego ustaniu i zostały spełnione dodatkowe warunki.
- Osoba prowadząca działalność gospodarczą – może otrzymać zasiłek po przystąpieniu do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i spełnieniu wymaganego okresu ubezpieczenia.
Przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym zwykle obowiązuje 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia. Przy ubezpieczeniu obowiązkowym, właściwym dla pracownika, okres wyczekiwania wynosi co do zasady 30 dni. Istnieją wyjątki, na przykład wcześniejsze okresy ubezpieczenia przy krótkiej przerwie, niektóre przypadki absolwentów oraz niezdolność do pracy wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy.
Po ustaniu zatrudnienia zasiłek nie jest przyznawany automatycznie za każde L4. Znaczenie ma między innymi długość niezdolności do pracy, data jej rozpoczęcia oraz to, czy zachowano ciągłość wymaganą przez przepisy. W takiej sytuacji dokumenty kieruje się do ZUS, a nie do byłego pracodawcy jako podmiotu finansującego wynagrodzenie chorobowe.
Co zrobić po otrzymaniu L4?
Elektroniczne e-ZLA trafia do ZUS i profilu pracodawcy, ale pracownik nadal powinien niezwłocznie poinformować firmę o nieobecności zgodnie z obowiązującymi w niej zasadami. Aby wypłata przebiegła bez zakłóceń, postępuj w następującej kolejności:
- Sprawdź, czy zwolnienie e-ZLA obejmuje właściwy okres i właściwego płatnika składek.
- Powiadom pracodawcę o niezdolności do pracy oraz przewidywanym okresie nieobecności.
- Ustal, ile dni wynagrodzenia chorobowego wykorzystałeś już w danym roku.
- Jeżeli należy Ci się zasiłek, sprawdź w kadrach, czy płatnikiem jest pracodawca, czy bezpośrednio ZUS.
Prawo do świadczenia zależy także od objęcia ubezpieczeniem chorobowym. Samo wystawienie L4 nie gwarantuje wypłaty, jeżeli nie został spełniony okres wyczekiwania albo wystąpiła jedna z ustawowych przesłanek wyłączających prawo do świadczenia.
Kto płaci za L4 – najważniejsza zasada
Pracodawca płaci za początkowy okres choroby jako wynagrodzenie chorobowe: przez 33 dni w roku, a po ukończeniu 50 lat przez 14 dni. Później przysługuje zasiłek chorobowy finansowany przez ZUS. W firmie zgłaszającej co najmniej 21 osób do ubezpieczenia chorobowego przelew może wykonać pracodawca, ale działa wtedy jako płatnik zasiłku, a nie jego ostateczny finansujący.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej ani konsultacji z ZUS lub specjalistą ds. kadr i płac.
