Nie. Pracodawca nie może odmówić udzielenia urlopu ojcowskiego, jeżeli pracownik spełnia wymogi ustawowe i złożył prawidłowy wniosek w terminie. Jest to prawo wynikające z art. 1823 Kodeksu pracy, a nie świadczenie zależne od uznania przełożonego.
Kiedy pracodawca musi udzielić urlopu ojcowskiego?
Pracodawca może sprawdzić, czy pracownik ma prawo do urlopu i czy dokumenty są kompletne. Nie może jednak odmówić z powodu braków kadrowych, zaplanowanej pracy albo niedogodnego dla firmy terminu. Jeżeli warunki zostały spełnione, jego rola ma charakter administracyjny.
Urlop ojcowski przysługuje pracownikowi, który jest ojcem wychowującym dziecko i pozostaje w stosunku pracy, na przykład na podstawie umowy o pracę. Wynosi maksymalnie 14 dni, które można wykorzystać jednorazowo albo w dwóch częściach po 7 dni. Wniosek trzeba złożyć co najmniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.
Jakie warunki trzeba spełnić?
Poniższe wymogi decydują o tym, czy pracodawca ma obowiązek udzielić urlopu:
| Warunek | Szczegóły |
|---|---|
| Uprawniony pracownik | Ojciec wychowujący dziecko, zatrudniony na podstawie stosunku pracy. |
| Termin wykorzystania | Co do zasady do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia. Przy adopcji urlop można wykorzystać w ciągu 12 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 14 lat. |
| Wniosek pisemny | Wniosek powinien wskazywać termin i wymiar urlopu oraz dane dziecka. |
| Termin złożenia | Wniosek należy złożyć nie krócej niż 7 dni przed rozpoczęciem urlopu. |
| Dokumenty | Zwykle należy dołączyć odpis albo kopię aktu urodzenia dziecka, a w przypadku adopcji odpowiednie postanowienie sądu. |
Brak wymaganego załącznika albo złożenie wniosku zbyt późno nie oznacza arbitralnej odmowy. Pracodawca może wezwać do uzupełnienia dokumentacji albo zakwestionować termin wskazany we wniosku. Nie może natomiast odmówić tylko dlatego, że nie chce organizować zastępstwa.
Urlop ojcowski jest osobistym uprawnieniem ojca. Nie zależy od tego, czy matka dziecka pracuje albo korzysta z urlopu macierzyńskiego. Nie należy go też mylić z tak zwanym urlopem tacierzyńskim, czyli częścią urlopu macierzyńskiego przejętą przez ojca po rezygnacji matki.
Co zrobić, gdy pracodawca bezprawnie odmawia?
Jeżeli wniosek jest kompletny, złożony w terminie, a pracodawca mimo to odmawia, warto zachować dowody i działać w następującej kolejności:
- Złóż pisemne wezwanie – wskaż, że wniosek spełnia wymogi i powołaj art. 1823 Kodeksu pracy.
- Skontaktuj się z działem kadr lub HR – poproś o pisemne wyjaśnienie przyczyny odmowy i ponowne rozpatrzenie wniosku.
- Zachowaj dokumentację – przechowuj kopię wniosku, potwierdzenie jego złożenia, korespondencję oraz ewentualną odmowę.
- Skieruj sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy – PIP może przeprowadzić kontrolę i ocenić, czy pracodawca naruszył przepisy prawa pracy.
- Rozważ pozew do sądu pracy – przy uporczywej odmowie można dochodzić ochrony swoich praw, a w określonych sytuacjach także roszczeń odszkodowawczych.
Samo przekonanie pracodawcy, że nieobecność utrudni pracę zespołu, nie wystarcza do legalnej odmowy. Inaczej wygląda sytuacja, gdy pracownik nie jest ojcem wychowującym dziecko, nie spełnia terminu ustawowego albo nie uzupełni wymaganych dokumentów. Wtedy problem dotyczy prawa do urlopu lub formalnej poprawności wniosku, a nie swobodnej decyzji pracodawcy.
Najważniejsza zasada
Przy prawidłowym wniosku pracodawca nie decyduje, czy „zgadza się” na urlop ojcowski. Ma obowiązek go udzielić. Pracownik korzystający z urlopu jest objęty ochroną stosunku pracy na zasadach określonych w Kodeksie pracy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W przypadku sporu z pracodawcą warto skonsultować dokumenty z prawnikiem lub Państwową Inspekcją Pracy.
