Samo zwolnienie lekarskie nie odbiera prawa do trzynastki. Ma jednak znaczenie, ponieważ okres pobierania wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku chorobowego nie jest co do zasady czasem efektywnie przepracowanym. Jeżeli przez długą chorobę pracownik nie osiągnie wymaganego minimum 6 miesięcy, czyli 182 dni efektywnej pracy w roku, może stracić prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego.
L4 a trzynastka – zatrudnienie to nie zawsze efektywna praca
Trzynasta pensja przysługuje pracownikom jednostek sfery budżetowej na zasadach określonych w ustawie z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym. Przy ocenie prawa do świadczenia nie wystarczy jednak sprawdzić, czy umowa o pracę trwała przez określony czas.
Sprawdź także: Umowa na czas określony a zwolnienie lekarskie – co warto wiedzieć?
Znaczenie ma także efektywne przepracowanie, czyli faktyczne wykonywanie pracy u danego pracodawcy. Pracownik może więc przez cały rok pozostawać w zatrudnieniu, ale jednocześnie nie uzyskać prawa do trzynastki, jeżeli z powodu długotrwałego L4 nie przepracował efektywnie co najmniej sześciu miesięcy.
| Kategoria | Pozostawanie w zatrudnieniu | Efektywne przepracowanie |
|---|---|---|
| L4 i pobieranie świadczeń chorobowych | Umowa nadal może trwać | Okres nie jest wliczany do wymaganego stażu |
| Urlop wypoczynkowy | Stosunek pracy trwa | Okres jest uwzględniany przy ustalaniu prawa |
| Urlop bezpłatny | Stosunek pracy co do zasady nie ustaje | Okres nie powiększa stażu efektywnej pracy |
Takie rozróżnienie wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego. W uchwale z 25 lipca 2003 r. (III PZP 7/03) SN wskazał, że warunkiem nabycia pełnej trzynastki jest efektywne przepracowanie całego roku kalendarzowego. Z kolei uchwała z 7 lipca 2011 r. (III PZP 3/11) potwierdziła, że okresy pobierania wynagrodzenia i zasiłku chorobowego nie wliczają się do sześciomiesięcznego okresu wymaganego przy krótszym zatrudnieniu.
Jak sprawdzić, czy został spełniony próg 6 miesięcy?
Ustalenie prawa do trzynastki wymaga przeanalizowania kolejno okresu zatrudnienia, nieobecności oraz ewentualnych wyjątków przewidzianych w ustawie:
- Sprawdź okres zatrudnienia – za przepracowanie całego roku można uzyskać pełne dodatkowe wynagrodzenie roczne, natomiast przy krótszym okresie potrzebne jest co najmniej 6 miesięcy efektywnej pracy.
- Wyłącz okresy nieefektywnej pracy – od całego okresu zatrudnienia odejmij między innymi L4, urlop bezpłatny oraz niektóre zwolnienia od pracy.
- Zweryfikuj wyjątki ustawowe – w określonych sytuacjach prawo do trzynastki może powstać mimo braku sześciu miesięcy pracy, na przykład przy przejściu na emeryturę lub rentę, likwidacji pracodawcy albo niektórych urlopach związanych z rodzicielstwem.
- Ustal wysokość świadczenia – jeżeli próg został osiągnięty, trzynastkę oblicza się od wynagrodzenia uwzględnianego zgodnie z ustawowymi zasadami.
Do okresu efektywnej pracy nie zalicza się w szczególności:
- zwolnienia lekarskiego i okresu pobierania wynagrodzenia lub zasiłku chorobowego,
- opieki nad dzieckiem, jeżeli nieobecność nie jest objęta szczególnym wyjątkiem ustawowym,
- urlopu bezpłatnego,
- świadczenia rehabilitacyjnego oraz innych okresów, w których pracownik nie świadczy pracy i które nie są ustawowo zrównane z czasem pracy.
Inaczej traktuje się urlop wypoczynkowy oraz przerwy wliczane do czasu pracy, na przykład przerwy śniadaniowe, przerwy na karmienie dziecka czy czas udziału w szkoleniu BHP. Sam fakt, że pracownik nie wykonuje wtedy czynności służbowych, nie oznacza jeszcze wyłączenia tego okresu z rozliczenia.
Przeczytaj też: Czy zwolnienie lekarskie przerywa urlop wypoczynkowy?
Jeżeli pracownik efektywnie przepracował co najmniej sześć miesięcy, ale mniej niż cały rok, co do zasady otrzymuje trzynastkę proporcjonalną. Gdy nie osiągnął tego minimum, świadczenie nie przysługuje, chyba że zachodzi jeden z wyjątków wymienionych w ustawie.
Jak L4 wpływa na wysokość trzynastki?
Ustawa określa podstawową wysokość dodatkowego wynagrodzenia rocznego jako 8,5% wynagrodzenia za pracę otrzymanego w danym roku. Do podstawy nie wlicza się jednak świadczeń, które zastępują wynagrodzenie za pracę, w tym wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego.
Oznacza to, że okres L4 może wpłynąć na świadczenie na dwa sposoby. Po pierwsze, dłuższa nieobecność może spowodować nieosiągnięcie wymaganego stażu efektywnej pracy. Po drugie, nawet jeśli pracownik zachowa prawo do trzynastki, kwoty wypłacone za czas choroby nie zwiększą podstawy jej obliczenia.
Podstawę stanowią składniki wynagrodzenia uwzględniane przy obliczaniu ekwiwalentu za urlop, zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy. Dlatego proste działanie polegające na pomnożeniu wszystkich wpływów z roku przez 8,5% może prowadzić do błędnego wyniku, jeśli wśród tych wpływów znalazły się zasiłki albo inne świadczenia niezwiązane z faktycznie wykonywaną pracą.
Czy wypadek przy pracy zmienia zasady?
Nie. Choroba będąca następstwem wypadku przy pracy nie staje się przez to okresem efektywnie przepracowanym. W uchwale III PZP 3/11 Sąd Najwyższy nie uzależnił wyłączenia okresu choroby od przyczyny niezdolności do pracy.
Jeżeli więc pracownik przez długi czas przebywał na L4 po wypadku przy pracy i w konsekwencji nie osiągnął sześciu miesięcy efektywnej pracy, sam związek choroby z wypadkiem nie przywraca prawa do trzynastki. Trzeba jeszcze sprawdzić, czy w danej sytuacji nie zachodzi szczególny wyjątek ustawowy.
Przy trzynastce liczy się nie samo trwanie umowy, lecz okres, który można zakwalifikować jako efektywne przepracowanie. L4 nie jest karą dla pracownika, ale nie powiększa wymaganego stażu.
W razie sporu z pracodawcą znaczenie mają dokładne daty zatrudnienia, rodzaj każdej nieobecności oraz podstawa wypłaconego świadczenia. Wątpliwości warto porównać z treścią ustawy i wskazanym orzecznictwem Sądu Najwyższego.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej.
