L4 w pierwszym miesiącu pracy – czy przysługuje za nie wynagrodzenie?

Tak, możesz otrzymać L4 już pierwszego dnia pracy, ale samo zwolnienie lekarskie nie gwarantuje wypłaty. Przy umowie o pracę standardowo trzeba podlegać ubezpieczeniu chorobowemu przez 30 dni. Jeśli zachorujesz wcześniej i nie dotyczy Cię ustawowy wyjątek, nieobecność będzie usprawiedliwiona, lecz niepłatna.

L4 a wynagrodzenie chorobowe – to nie to samo

L4, czyli e-ZLA, potwierdza niezdolność do pracy. Lekarz może wystawić je także osobie, która dopiero rozpoczęła zatrudnienie. Staż pracy nie decyduje o tym, czy zwolnienie jest medycznie uzasadnione.

Inaczej wygląda kwestia pieniędzy. Prawo do wynagrodzenia chorobowego albo zasiłku chorobowego zależy przede wszystkim od okresu wyczekiwania. Jeżeli nie został on zakończony, zwolnienie usprawiedliwia nieobecność, ale za pierwsze dni choroby nie przysługuje świadczenie.

Okres wyczekiwania – ile dni trzeba mieć ubezpieczenie?

Okres wyczekiwania to czas nieprzerwanego podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, po którego upływie powstaje prawo do świadczeń za niezdolność do pracy. Przy umowie o pracę ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe, a wymagany staż wynosi 30 dni. Są to dni kalendarzowe, więc wliczają się także soboty, niedziele i święta. Prawo do świadczenia powstaje co do zasady od 31. dnia ubezpieczenia.

Do tego okresu mogą zostać doliczone wcześniejsze okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni. Ciągłość może zostać zachowana także wtedy, gdy przerwa była spowodowana urlopem wychowawczym, urlopem bezpłatnym albo czynną służbą wojskową żołnierza niezawodowego.

Przerwa wynosząca dokładnie 30 dni nie przekreśla wcześniejszego stażu. Dopiero przekroczenie tego limitu, czyli przerwa wynosząca co najmniej 31 dni, zwykle oznacza konieczność rozpoczęcia okresu wyczekiwania od początku.

Kto może otrzymać płatne L4 od pierwszego dnia?

Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego przewiduje wyjątki od okresu wyczekiwania. Sprawdź, czy dotyczy Cię któryś z poniższych przypadków:

• Absolwent szkoły lub studiów – jeżeli został objęty ubezpieczeniem chorobowym w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły, uzyskania dyplomu studiów wyższych albo zakończenia kształcenia w szkole doktorskiej.
• Wypadek w drodze do pracy lub z pracy – niezdolność do pracy wynikająca z takiego zdarzenia nie wymaga wcześniejszego upływu 30 dni ubezpieczenia.
• Co najmniej 10 lat obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego – do tego stażu nie wlicza się dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego ani okresów, w których ubezpieczenie nie było obowiązkowe.
• Poseł lub senator – jeżeli przystąpił do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od zakończenia kadencji.
• Były funkcjonariusz Służby Celnej – który przyjął propozycję pracy w jednostce organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej.

W tych sytuacjach świadczenie może przysługiwać od pierwszego dnia ubezpieczenia. W razie wątpliwości warto przekazać kadrom dokument potwierdzający na przykład datę ukończenia szkoły albo wcześniejsze okresy ubezpieczenia.

Co zrobić po otrzymaniu L4?

Po wystawieniu e-ZLA postępuj w następującej kolejności:

1. Skontaktuj się z lekarzem, który oceni niezdolność do pracy i wystawi e-ZLA, jeśli stan zdrowia to uzasadnia.
2. Poinformuj pracodawcę o nieobecności zgodnie z zasadami obowiązującymi w firmie. Elektroniczne przekazanie zwolnienia nie zawsze zastępuje obowiązek szybkiego powiadomienia przełożonego.
3. Sprawdź okres ubezpieczenia, uwzględniając poprzednią pracę i długość przerwy między zatrudnieniami.
4. Ustal z działem kadr, czy świadczenie wypłaci pracodawca, czy dokumenty dotyczące zasiłku przekazywane są do ZUS.

Dni choroby przypadające przed zakończeniem okresu wyczekiwania są usprawiedliwione, ale niepłatne. Wliczają się jednak do wymaganych 30 dni ubezpieczenia przy umowie o pracę.

Podczas L4 nie wolno wykonywać pracy zarobkowej ani wykorzystywać zwolnienia w sposób sprzeczny z jego celem. ZUS lub pracodawca mogą przeprowadzić kontrolę. Samodzielny powrót do pracy przed końcem zwolnienia również nie jest właściwym rozwiązaniem. W takiej sytuacji potrzebna jest ocena lekarza i formalne potwierdzenie odzyskania zdolności do pracy.

Jak oblicza się wynagrodzenie chorobowe w pierwszym miesiącu?

Jeżeli masz już prawo do świadczenia, podstawą przy chorobie przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego jest wynagrodzenie, które otrzymałbyś za pełny miesiąc pracy. Przy stałej pensji najczęściej bierze się pod uwagę kwotę wynikającą z umowy, a przy zmiennych składnikach stosuje się zasady właściwe dla danego rodzaju wynagrodzenia.

Standardowy sposób obliczenia wygląda tak:

• ustalasz pełne miesięczne wynagrodzenie brutto, które byłoby należne za cały miesiąc,
• pomniejszasz je o 13,71% składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych przez pracownika,
• dzielisz otrzymaną podstawę przez 30, aby uzyskać stawkę dzienną,
• mnożysz stawkę dzienną przez 80% i przez liczbę dni niezdolności do pracy.

Przykład: przy wynagrodzeniu 6000 zł brutto podstawa po pomniejszeniu o 13,71% wynosi 5177,40 zł. Stawka dzienna to 172,58 zł. Przy zwykłej chorobie 80% tej kwoty daje około 138,06 zł za dzień. Za 10 dni zwolnienia wynagrodzenie chorobowe wyniosłoby około 1380,60 zł brutto, o ile pracownik spełnia warunki do jego otrzymania.

Standardowa wysokość świadczenia to 80% podstawy. W określonych przypadkach, między innymi przy niezdolności do pracy w okresie ciąży albo wskutek wypadku przy pracy, stosuje się 100% podstawy. Kod B na zwolnieniu może wskazywać ciążę, ale sam kod nie zastępuje warunków nabycia prawa do świadczenia.

Zgodnie z art. 92 Kodeksu pracy pracodawca finansuje wynagrodzenie chorobowe za łącznie do 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym. W przypadku pracownika, który ukończył 50 lat, limit wynosi 14 dni. Po przekroczeniu tego limitu przysługuje zasiłek chorobowy na zasadach określonych w odrębnych przepisach, finansowany z ubezpieczenia chorobowego.

Najczęstsze wątpliwości

• Czy L4 wydłuża okres próbny? Nie. Umowa na okres próbny co do zasady kończy się w terminie wskazanym w umowie, nawet jeśli pracownik przebywa na zwolnieniu.
• Czy przerwa między pracami wynosząca 31 dni zachowuje ciągłość? Nie. Przekroczenie 30 dni zwykle powoduje utratę możliwości doliczenia wcześniejszego stażu ubezpieczeniowego.
• Czy lekarz wie, czy przysługuje mi płatne L4? Nie musi znać historii Twojego ubezpieczenia. Lekarz ocenia stan zdrowia, a prawo do świadczenia ustalają pracodawca lub ZUS.
• Czy na zleceniu obowiązuje 30 dni wyczekiwania? Nie. Przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym standardowo wymagane jest 90 dni, a bez przystąpienia do tego ubezpieczenia świadczenie chorobowe nie przysługuje.

L4 w pierwszym miesiącu pracy jest możliwe, lecz jego odpłatność zależy od okresu wyczekiwania, ciągłości wcześniejszego ubezpieczenia i ustawowych wyjątków. Przy umowie o pracę sprawdź przede wszystkim, czy minęło 30 dni ubezpieczenia albo czy możesz skorzystać z jednego z wyjątków.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie dotyczącej prawa do świadczenia lub jego wyliczenia warto skontaktować się z działem kadr, ZUS albo prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy.