Z tym samym pracodawcą można co do zasady zawrzeć maksymalnie 3 umowy o pracę na czas określony. Łączny okres zatrudnienia na ich podstawie nie może przekroczyć 33 miesięcy. Przekroczenie choćby jednego z tych limitów powoduje z mocy prawa przekształcenie zatrudnienia w umowę na czas nieokreślony.
Ile razy można zawrzeć umowę na czas określony?
Zasada wynika z art. 251 Kodeksu pracy i dotyczy umów zawieranych między tym samym pracownikiem a tym samym pracodawcą. Ograniczenia działają niezależnie od siebie: pracodawca może naruszyć limit liczby umów albo limit łącznego czasu zatrudnienia.
Jeżeli zostanie zawarta czwarta umowa na czas określony, zatrudnienie traktuje się jako bezterminowe od dnia jej zawarcia. Gdy natomiast łączny okres umów przekroczy 33 miesiące, umowa przekształca się w umowę na czas nieokreślony od dnia następującego po upływie tego okresu.
Zasada 3/33 oznacza maksymalnie 3 umowy i maksymalnie 33 miesiące zatrudnienia terminowego u jednego pracodawcy.
Jak liczyć limit 3 umów i 33 miesięcy?
Przerwa między kolejnymi umowami nie rozpoczyna liczenia od nowa. Jeżeli pracownik wraca do tego samego pracodawcy po kilku miesiącach, nadal trzeba uwzględnić wcześniejsze umowy objęte limitem. Nie sumuje się natomiast umów zawieranych z różnymi pracodawcami.
Do limitu nie wlicza się umowy na okres próbny. Jest to odrębny rodzaj umowy o pracę, nawet jeśli poprzedza późniejsze zatrudnienie na czas określony. Inaczej wygląda sytuacja, gdy w trakcie trwania umowy strony uzgodnią dłuższy okres jej wykonywania. Takie uzgodnienie jest traktowane jak zawarcie nowej umowy na czas określony i wpływa na oba limity.
Samo uzgodnienie innych warunków zatrudnienia, takich jak wynagrodzenie, stanowisko czy miejsce pracy, nie tworzy kolejnej umowy. Znaczenie ma zmiana okresu, na jaki umowa została zawarta.
| Co sprawdzić? | Jaki jest limit? | Skutek przekroczenia |
|---|---|---|
| Liczba umów | 3 umowy na czas określony | Czwarta umowa jest traktowana jako umowa na czas nieokreślony od dnia jej zawarcia |
| Łączny czas zatrudnienia | 33 miesiące | Zatrudnienie staje się bezterminowe od dnia następującego po upływie 33 miesięcy |
| Umowa na okres próbny | Nie wlicza się do limitu 3/33 | Pozostaje odrębną umową poprzedzającą ewentualne umowy terminowe |
Kiedy limity 3/33 nie obowiązują?
Kodeks pracy przewiduje sytuacje, w których ograniczenia liczby umów i łącznego czasu zatrudnienia nie mają zastosowania. Samo wpisanie wyjątku do umowy nie wystarcza. Pracodawca powinien mieć rzeczywiste i uzasadnione podstawy do zastosowania danego rozwiązania.
| Rodzaj umowy lub przyczyna | Czy obowiązuje limit 3/33? | Kluczowa uwaga |
|---|---|---|
| Standardowa umowa na czas określony | Tak | Obowiązuje limit 3 umów i 33 miesięcy |
| Umowa na zastępstwo | Nie | Dotyczy zastępstwa pracownika podczas jego usprawiedliwionej nieobecności |
| Praca dorywcza lub sezonowa | Nie | Praca musi mieć rzeczywiście dorywczy albo sezonowy charakter |
| Praca przez okres kadencji | Nie | Umowa musi być związana z okresem pełnienia kadencyjnej funkcji |
| Obiektywne przyczyny po stronie pracodawcy | Nie | Pracodawca musi wskazać rzeczywiste okresowe zapotrzebowanie i uzasadnić zawarcie umowy |
Wyjątek dotyczący obiektywnych przyczyn nie służy do stałego przedłużania zatrudnienia terminowego bez konkretnego uzasadnienia. Pracodawca powinien poinformować właściwego okręgowego inspektora pracy o zawarciu takiej umowy oraz wskazać przyczyny jej zawarcia.
Co zrobić po przekroczeniu limitów?
Jeżeli pracodawca nadal przedstawia umowę terminową mimo przekroczenia limitu, pracownik może podjąć następujące działania:
- Rozmowa i wezwanie do sprostowania – poproś pracodawcę o potwierdzenie, że zatrudnienie ma charakter bezterminowy.
- Zebranie dokumentów – zachowaj wszystkie umowy, aneksy oraz dokumenty potwierdzające okresy zatrudnienia.
- Zgłoszenie do Państwowej Inspekcji Pracy – PIP może skontrolować przestrzeganie prawa pracy przez pracodawcę.
- Wystąpienie do sądu pracy – można żądać ustalenia, że stosunek pracy jest oparty na umowie na czas nieokreślony.
W sporze znaczenie ma rzeczywisty przebieg zatrudnienia, a nie tylko nazwa wpisana w dokumencie. Gdy pracodawca odmawia uznania skutków przekroczenia limitu, warto skonsultować dokumenty z prawnikiem albo związkiem zawodowym.
Najważniejsze jest rozdzielenie dwóch ograniczeń: trzech umów oraz 33 miesięcy. Przekroczenie któregokolwiek z nich może oznaczać zatrudnienie na czas nieokreślony, chyba że dana umowa korzysta z ustawowego wyjątku.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W razie sporu z pracodawcą zasadność zastosowania wyjątków lub sposób obliczenia limitów warto skonsultować z prawnikiem, związkiem zawodowym albo Państwową Inspekcją Pracy.
