Urlop wypoczynkowy nauczyciela regulują przede wszystkim przepisy Karty Nauczyciela, a nie ogólne zasady Kodeksu pracy. Wymiar i sposób korzystania z wolnego zależą od tego, czy nauczyciel pracuje w placówce feryjnej, czy nieferyjnej. W szkole feryjnej urlop przypada na ferie i nie obejmuje urlopu na żądanie, natomiast w placówce nieferyjnej wynosi 35 dni roboczych.
Ile urlopu przysługuje nauczycielowi?
Przepisy Karty Nauczyciela tworzą odrębny reżim urlopowy dla nauczycieli. Kodeks pracy ma zastosowanie tylko w zakresie, którego nie regulują przepisy szczególne. Dlatego nie można automatycznie przenosić zasad dotyczących urlopu innych pracowników na nauczycieli.
| Cecha | Szkoła feryjna | Szkoła nieferyjna |
|---|---|---|
| Wymiar | Okres ferii zimowych i letnich, maksymalnie 8 tygodni | 35 dni roboczych w roku |
| Termin | Urlop przypada w czasie ferii szkolnych | Termin wynika z planu urlopów |
| Urlop na żądanie | Nie przysługuje nauczycielowi korzystającemu z urlopu w czasie ferii | Co do zasady przysługuje w wymiarze do 4 dni |
| Ustalenie wolnego | Wynika z kalendarza ferii | Uwzględnia organizację pracy placówki |
Wymiar urlopu może być ustalany proporcjonalnie, gdy zatrudnienie obejmuje tylko część roku szkolnego lub kalendarzowego. Odmienny reżim dotyczy także nauczycieli zajmujących stanowiska kierownicze w szkołach feryjnych. Dyrektor, wicedyrektor oraz nauczyciel wykonujący obowiązki kierownicze przez wymagany okres korzystają z 35 dni roboczych urlopu, ustalanych według planu urlopów.
Urlop w szkole feryjnej
W szkole feryjnej urlop wypoczynkowy pokrywa się z okresem ferii zimowych i letnich. Nie jest to pula dni, którą nauczyciel dowolnie rozdziela w ciągu roku. Przy zatrudnieniu przez cały rok szkolny urlop przysługuje w pełnym wymiarze wynikającym z okresu ferii, nie więcej jednak niż 8 tygodni.
Nauczyciel ma zagwarantowane co najmniej cztery tygodnie nieprzerwanego wypoczynku. Dyrektor może jednak zobowiązać go do wykonania określonych czynności w czasie ferii. Łącznie nie może to przekroczyć 7 dni w całym okresie ferii.
Do zadań, które mogą zostać powierzone, należą:
- przeprowadzanie egzaminów
- czynności związane z zakończeniem roku szkolnego
- przygotowanie organizacji nowego roku szkolnego
- opracowanie szkolnego zestawu programów i udział w określonych formach doskonalenia zawodowego
Jeżeli nauczyciel pracuje krócej niż przez pełny okres zajęć szkolnych, jego urlop może zostać ograniczony proporcjonalnie. Szczególne zasady mogą też dotyczyć osoby zatrudnionej jednocześnie w dwóch placówkach. Gdy jedna szkoła jest feryjna, a druga nieferyjna, znaczenie ma między innymi liczba godzin realizowanych w każdej z nich.
Urlop uzupełniający – kiedy przysługuje?
Urlop uzupełniający służy wykorzystaniu części urlopu, której nauczyciel nie mógł otrzymać w czasie ferii z przyczyn przewidzianych w Karcie Nauczyciela. Jego wymiar może wynieść do 8 tygodni, zależnie od niewykorzystanej części urlopu.
Przesłankami udzielenia urlopu uzupełniającego są w szczególności:
- niezdolność do pracy spowodowana chorobą lub odosobnieniem w związku z chorobą zakaźną
- urlop macierzyński, urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlop ojcowski albo rodzicielski
- urlop dla poratowania zdrowia
- odbywanie ćwiczeń wojskowych lub krótkotrwałego przeszkolenia wojskowego
Urlop uzupełniający nie jest dodatkowym świadczeniem przyznawanym niezależnie od wykorzystanego wypoczynku. Dotyczy wyłącznie tej części urlopu, z której nauczyciel nie mógł skorzystać z ustawowo określonego powodu.
Jak oblicza się wynagrodzenie urlopowe nauczyciela?
Za czas urlopu nauczyciel powinien otrzymać wynagrodzenie, jakie otrzymałby, gdyby w tym czasie pracował. Szczegółowe zasady określa rozporządzenie dotyczące wynagrodzenia i ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy nauczycieli.
| Składnik | Uwzględniany w podstawie | Wyłączony z podstawy |
|---|---|---|
| Wynagrodzenie zasadnicze | Tak | Nie |
| Dodatki za wysługę lat, motywacyjny, funkcyjny i warunki pracy | Tak | Nie |
| Godziny ponadwymiarowe i doraźne zastępstwa | Tak, według zasad uśrednienia | Nie |
| Praca w nocy, święta oraz zajęcia w dniu wolnym | Tak, według zasad określonych w rozporządzeniu | Nie |
| Wynagrodzenie za gotowość do pracy i niezawiniony przestój | Nie | Tak |
| Wynagrodzenie za urlop i inną usprawiedliwioną nieobecność | Nie | Tak |
| Wynagrodzenie chorobowe | Nie | Tak |
Stałe składniki wynagrodzenia przyjmuje się w wysokości należnej w miesiącu wykorzystywania urlopu. Składniki zmienne, takie jak wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i doraźne zastępstwa, ustala się na podstawie przeciętnej liczby godzin z miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu. Jeżeli stawki zmieniły się w tym okresie, obliczenia wymagają ponownego przeliczenia.
Wynagrodzenie za jeden dzień urlopu zależy od kategorii nauczyciela. Dla nauczyciela korzystającego z urlopu na zasadach właściwych szkole feryjnej stosuje się dzielnik 30. Dzielnik 21 dotyczy nauczycieli zatrudnionych w placówkach nieferyjnych oraz dyrektorów, wicedyrektorów i innych nauczycieli zajmujących stanowiska kierownicze, którzy mają 35 dni roboczych urlopu.
Obliczenie kwoty za jeden dzień przebiega w uproszczeniu następująco:
- Ustal miesięczne wynagrodzenie obejmujące składniki uwzględniane w wynagrodzeniu urlopowym.
- Uśrednij składniki zmienne zgodnie z okresem wskazanym w rozporządzeniu.
- Podziel ustaloną kwotę przez 30, gdy chodzi o nauczyciela korzystającego z urlopu na zasadach szkoły feryjnej.
- Podziel ustaloną kwotę przez 21 w przypadku placówki nieferyjnej albo nauczyciela na stanowisku kierowniczym.
Kiedy nauczyciel otrzymuje ekwiwalent za urlop?
Ekwiwalent pieniężny nie zastępuje zwykłego korzystania z urlopu. Jest wypłacany wtedy, gdy nauczyciel nie może wykorzystać należnego urlopu z powodu zakończenia lub zmiany stosunku pracy albo szczególnej sytuacji związanej ze służbą wojskową.
Ekwiwalent może przysługiwać w szczególności w razie:
- rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy
- powołania do zasadniczej służby wojskowej albo zastępczego odbywania obowiązku tej służby
- odbywania okresowej służby wojskowej
- odbywania długotrwałego przeszkolenia wojskowego
Wysokość ekwiwalentu ustala się według zasad stosowanych przy wynagrodzeniu urlopowym. Najpierw oblicza się wartość jednego dnia urlopu, a następnie mnoży ją przez liczbę niewykorzystanych dni objętych rekompensatą.
Najważniejszym kryterium przy ustalaniu praw urlopowych nauczyciela jest typ placówki. Szkoła feryjna oznacza urlop przypadający na ferie i brak urlopu na żądanie, a placówka nieferyjna – 35 dni roboczych oraz rozliczanie urlopu według planu urlopów.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej analizy przepisów prawa ani konsultacji z prawnikiem lub specjalistą do spraw kadr.
