Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron wymaga zgodnej decyzji pracownika i pracodawcy. Strony mogą ustalić dowolny termin zakończenia zatrudnienia, bez zachowania okresu wypowiedzenia i bez wskazywania przyczyny. Po podpisaniu porozumienia zasadniczo nie można odwołać się do sądu pracy tak jak przy wypowiedzeniu.
Na czym polega porozumienie stron?
Ten tryb zakończenia zatrudnienia wynika z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Jest dwustronną czynnością prawną, dlatego pracownik ani pracodawca nie mogą skutecznie narzucić drugiej stronie rozwiązania umowy w tej formie.
Propozycję może złożyć każda ze stron. Druga strona może ją przyjąć, odrzucić albo zaproponować inne warunki. Brak odpowiedzi nie oznacza zgody, a samo potwierdzenie odbioru propozycji nie jest jeszcze zawarciem porozumienia.
W porozumieniu nie trzeba podawać przyczyny zakończenia pracy. Można też wskazać dowolną datę, w tym dzień podpisania dokumentu albo późniejszy termin ustalony przez strony. Dotyczy to umów na okres próbny, czas określony i czas nieokreślony.
Polecamy: Wypowiedzenie umowy za porozumieniem stron bez okresu wypowiedzenia
Porozumienie stron a wypowiedzenie
Najważniejsze różnice między tymi trybami przedstawia poniższe zestawienie:
| Tryb | Termin rozwiązania | Możliwość odwołania | Wymagana przyczyna |
|---|---|---|---|
| Porozumienie stron | Ustalony przez pracownika i pracodawcę | Co do zasady brak odwołania do sądu pracy od samego porozumienia | Nie |
| Wypowiedzenie przez pracownika | Po upływie ustawowego okresu wypowiedzenia | Pracownik może kwestionować naruszenie przepisów przez pracodawcę | Nie musi jej podawać |
| Wypowiedzenie przez pracodawcę | Po upływie ustawowego okresu wypowiedzenia | Pracownik może odwołać się do sądu pracy, co do zasady w ciągu 21 dni | W przypadkach wymaganych przez przepisy, tak |
Przy porozumieniu nie obowiązuje ustawowy okres wypowiedzenia. Nie oznacza to jednak, że pracownik musi zaakceptować zaproponowaną datę. Wypowiedzenie jest natomiast jednostronnym oświadczeniem woli i nie wymaga zgody drugiej strony.
Jak zawrzeć porozumienie krok po kroku?
Procedura może być krótka, ale każdą istotną ustalenie warto zapisać. Kolejne etapy wyglądają następująco:
- Złożenie propozycji – pracownik albo pracodawca przedstawia zamiar rozwiązania umowy oraz proponowaną datę.
- Uzgodnienie warunków – strony ustalają termin zakończenia zatrudnienia, sposób rozliczenia urlopu, zwrot mienia oraz ewentualne płatności.
- Przygotowanie dokumentu – w treści należy wskazać umowę, której dotyczy porozumienie, dane stron i zgodne oświadczenie o jej rozwiązaniu.
- Podpisanie dwóch egzemplarzy – jeden dokument otrzymuje pracownik, a drugi pracodawca przechowuje w dokumentacji pracowniczej.
Prawo pracy nie uzależnia skuteczności porozumienia od szczególnej formy, ale forma pisemna ma duże znaczenie dowodowe. Pozwala łatwo wykazać, na co strony się zgodziły i kiedy stosunek pracy miał ustać.
Co warto zawrzeć w dokumencie?
Poza podstawowymi danymi dokument powinien jasno opisywać wszystkie ustalenia dotyczące ostatniego dnia zatrudnienia. W szczególności warto uwzględnić:
- Datę rozwiązania umowy – konkretny dzień, w którym ustaje stosunek pracy.
- Rozliczenie urlopu wypoczynkowego – termin wykorzystania urlopu albo zasady wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystane dni.
- Zwrot mienia pracodawcy – na przykład laptopa, telefonu, kluczy, samochodu lub dokumentów.
- Rozliczenia finansowe – termin wypłaty wynagrodzenia, premii, prowizji lub innych świadczeń, jeśli strony chcą tę kwestię doprecyzować.
Urlop jest szczególnie ważny. Jeżeli porozumienie go nie reguluje, zastosowanie mają ogólne zasady prawa pracy, ale brak ustaleń może prowadzić do sporu. Najbezpieczniej wskazać wprost, czy pracownik wykorzysta urlop przed ustaloną datą, czy otrzyma należny ekwiwalent za niewykorzystany urlop.
Pracodawca powinien wydać świadectwo pracy w dniu rozwiązania umowy, jeżeli strony nie kontynuują zatrudnienia na podstawie kolejnej umowy w przypadkach przewidzianych przepisami.
Na co uważać przed podpisaniem?
Przed zaakceptowaniem dokumentu sprawdź poniższe kwestie:
- Czy dokument zawiera dokładną datę ustania stosunku pracy i podpisy obu stron?
- Czy jasno opisano sposób wykorzystania urlopu albo wypłatę ekwiwalentu?
- Czy ustalono termin zwrotu sprzętu i innych składników mienia pracodawcy?
- Czy rozumiesz, że podpisane porozumienie nie jest zwykłym wnioskiem i co do zasady nie można później odwołać się od niego do sądu pracy?
Nie podpisuj dokumentu, którego treść różni się od wcześniejszych ustaleń. Jeżeli porozumienie zostało zawarte pod wpływem błędu, groźby albo bez swobodnej decyzji, ocena jego skutków może wymagać indywidualnej analizy prawnej. Sama zmiana zdania po podpisaniu dokumentu zwykle nie wystarcza do jego podważenia.
Najbezpieczniejsze porozumienie to takie, które precyzyjnie określa datę zakończenia pracy, rozliczenie urlopu, świadczenia finansowe i zwrot powierzonego mienia. Zgoda obu stron powinna być wyraźna, a ustalenia zapisane w dwóch podpisanych egzemplarzach.
Polecamy: Co zrobić gdy pracodawca nie chce podpisać wypowiedzenia za porozumieniem stron?
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W sprawie konkretnego porozumienia, zwłaszcza gdy występuje spór lub presja na podpisanie dokumentu, warto skonsultować się z prawnikiem.
