Za nadgodziny średniotygodniowe przysługuje co do zasady dodatek w wysokości 100% wynagrodzenia, a nie 50%. Wynika to z art. 1511 § 2 Kodeksu pracy. Takie godziny ustala się dopiero po zakończeniu okresu rozliczeniowego, gdy można sprawdzić, czy pracownik przekroczył przeciętną tygodniową normę czasu pracy.
Nadgodziny dobowe a średniotygodniowe – jaka stawka?
Wysokość dodatku zależy od rodzaju przekroczenia oraz okoliczności, w których doszło do pracy nadliczbowej. Nadgodziny dobowe powstają po przekroczeniu normy dobowej albo przedłużonego dobowego wymiaru czasu pracy. Nadgodziny średniotygodniowe wynikają natomiast z przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w całym okresie rozliczeniowym.
| Rodzaj nadgodzin | Wysokość dodatku | Kiedy powstają? |
|---|---|---|
| Nadgodziny dobowe | 50% albo 100% | Po przekroczeniu normy dobowej lub przedłużonego dobowego wymiaru czasu pracy |
| Nadgodziny średniotygodniowe | 100% | Po przekroczeniu przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w okresie rozliczeniowym |
Dodatek 50% dotyczy najczęściej dobowych godzin nadliczbowych przypadających w zwykłym dniu pracy. Dodatek 100% za nadgodziny dobowe może być należny między innymi za pracę w porze nocnej, w niedzielę lub święto będące dla pracownika dniem wolnym zgodnie z rozkładem.
Jak ustala się nadgodziny średniotygodniowe?
Nie rozlicza się ich na bieżąco tak jak nadgodzin dobowych. Ich liczbę można prawidłowo ustalić dopiero po zakończeniu okresu rozliczeniowego, kiedy znany jest faktyczny czas pracy, obowiązujący wymiar oraz liczba nadgodzin dobowych.
Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje następującą metodę obliczeń:
- Od liczby faktycznie przepracowanych godzin odejmij planowany wymiar czasu pracy w okresie rozliczeniowym.
- Jeżeli wynik jest dodatni, odejmij od niego liczbę nadgodzin dobowych.
- Otrzymany wynik stanowi liczbę nadgodzin średniotygodniowych.
Można to zapisać jako wzór: (faktycznie przepracowane godziny – planowany wymiar czasu pracy) – nadgodziny dobowe = nadgodziny średniotygodniowe.
Przykładowo, jeżeli pracownik przepracował w okresie rozliczeniowym 192 godziny, jego wymiar wynosił 160 godzin, a nadgodziny dobowe obejmowały 16 godzin, obliczenie wygląda następująco: 192 – 160 = 32, a następnie 32 – 16 = 16. W tym przypadku powstaje 16 nadgodzin średniotygodniowych, za które przysługuje 100% dodatku.
Praca w dniu wolnym a nadgodziny średniotygodniowe
Praca w dniu harmonogramowo wolnym, na przykład w wolną sobotę, może doprowadzić do przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy. Nie każda przepracowana wówczas godzina jest jednak automatycznie nadgodziną średniotygodniową. W pierwszej kolejności trzeba sprawdzić, czy nie doszło do przekroczenia normy dobowej. Godziny zakwalifikowane jako dobowe odejmuje się następnie przy obliczaniu przekroczenia średniotygodniowego.
Jeżeli praca w dniu wolnym została zrekompensowana innym dniem wolnym albo czasem wolnym, może nie powstać obowiązek wypłaty dodatku pieniężnego. Znaczenie ma więc nie tylko sama liczba przepracowanych godzin, lecz także sposób ich rozliczenia w okresie rozliczeniowym.
Kiedy nie wypłaca się dodatku 100%?
Dodatek pieniężny nie przysługuje, jeżeli pracodawca udzielił pracownikowi czasu wolnego w zamian za pracę nadliczbową. Czas wolny jest alternatywną formą rekompensaty. Pracownik zachowuje wtedy prawo do normalnego wynagrodzenia za przepracowany czas, ale nie otrzymuje dodatku 50% ani 100%.
Jeżeli czas wolny jest udzielany na wniosek pracownika, jego wymiar odpowiada liczbie przepracowanych nadgodzin, czyli wynosi 1:1. Gdy decyzję podejmuje pracodawca, czas wolny powinien obejmować półtorej godziny za każdą godzinę nadliczbową, czyli być udzielony w proporcji 1:1,5, z zachowaniem zasad i terminów wynikających z Kodeksu pracy.
Najkrócej: nadgodziny średniotygodniowe rozlicza się dodatkiem 100%, ale dopiero po zakończeniu okresu rozliczeniowego. Wypłaty dodatku można nie stosować, jeżeli praca została prawidłowo zrekompensowana czasem wolnym.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.
