Obowiązkowe elementy umowy o pracę wynikają przede wszystkim z art. 29 Kodeksu pracy. Dokument powinien wskazywać strony umowy, jej rodzaj, datę zawarcia oraz najważniejsze warunki pracy i płacy, w tym rodzaj pracy, miejsce jej wykonywania, wynagrodzenie, wymiar czasu pracy i dzień rozpoczęcia pracy.
Co musi zawierać umowa o pracę?
Umowa o pracę jest porozumieniem pracownika i pracodawcy. Jej treść powinna jasno określać, na jakich zasadach będzie wykonywana praca. Zgodnie z art. 29 § 1 Kodeksu pracy należy w niej wskazać:
- Strony umowy – pracownika i pracodawcę. W dokumencie powinny znaleźć się dane pozwalające na ich identyfikację, a także adres siedziby pracodawcy lub, gdy jest nim osoba fizyczna bez siedziby, adres jej zamieszkania.
- Rodzaj umowy – na okres próbny, na czas określony albo na czas nieokreślony.
- Datę zawarcia umowy – dzień, w którym strony uzgodniły i zawarły stosunek pracy.
- Rodzaj pracy – na przykład stanowisko, funkcję, zawód, specjalność albo opis czynności. Ten zapis powinien być na tyle konkretny, aby było wiadomo, jakiej pracy pracodawca może wymagać od pracownika.
- Miejsce lub miejsca wykonywania pracy – może to być konkretny adres, obszar albo kilka lokalizacji, zależnie od charakteru zatrudnienia.
- Wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, wraz ze wskazaniem jego składników, takich jak wynagrodzenie zasadnicze, dodatek lub premia, jeśli przysługują.
- Wymiar czasu pracy – na przykład pełny etat albo część etatu.
- Dzień rozpoczęcia pracy – data, od której pracownik ma rozpocząć wykonywanie obowiązków.
W umowie na okres próbny trzeba także określić czas jej trwania albo dzień zakończenia. W przypadkach przewidzianych w Kodeksie pracy dokument wskazuje również planowany okres, na który strony zamierzają zawrzeć późniejszą umowę na czas określony. Umowa na czas określony musi natomiast wskazywać czas jej trwania albo dzień zakończenia. Jeżeli została zawarta w szczególnym celu lub z powodu obiektywnych przyczyn leżących po stronie pracodawcy, należy opisać ten cel lub przyczyny.
Umowa a informacja o warunkach zatrudnienia
Nie wszystkie informacje dotyczące zatrudnienia muszą zostać wpisane do samej umowy. Część z nich pracodawca przekazuje jako odrębną informację, w formie papierowej lub elektronicznej. To obowiązek informacyjny wynikający z art. 29 § 3 Kodeksu pracy, a nie kolejny element konieczny do skonstruowania umowy.
| Kategoria | Elementy umowy | Informacja dodatkowa |
|---|---|---|
| Warunki pracy | Rodzaj pracy, miejsce lub miejsca pracy, wymiar czasu pracy i dzień rozpoczęcia | Dobowe i tygodniowe normy oraz wymiar czasu pracy, przerwy i odpoczynki |
| Wynagrodzenie | Wynagrodzenie odpowiadające rodzajowi pracy i jego składniki | Inne przysługujące składniki wynagrodzenia oraz świadczenia pieniężne lub rzeczowe |
| Uprawnienia pracownicze | Ustalenia uzgodnione przez strony w umowie | Wymiar urlopu, zasady nadgodzin, rozwiązania stosunku pracy i prawo do szkoleń |
| Terminy przekazania | Przedmiot umowy powinien być ustalony przy jej zawarciu | Zasadniczo do 7 dni od dopuszczenia do pracy, a informacje o zabezpieczeniu społecznym do 30 dni |
Informacja dodatkowa może wskazywać odpowiednie przepisy prawa pracy zamiast opisywać wszystkie zasady własnymi słowami. Jeżeli warunki zatrudnienia ulegną zmianie, pracodawca powinien przekazać zaktualizowaną informację najpóźniej w dniu, w którym zmiana zaczyna obowiązywać.
Czego nie można wpisać do umowy o pracę?
Strony mogą uzupełniać umowę o dodatkowe postanowienia, ale nie mogą ograniczać praw przyznanych pracownikowi przez przepisy prawa pracy. Zapis sprzeczny z ustawą nie wywołuje skutków prawnych w zakresie, w jakim narusza przepisy. Przykładami niedozwolonych klauzul są:
- Kara finansowa za wypowiedzenie umowy przez pracownika zgodnie z prawem.
- Zakaz rozmów o własnym wynagrodzeniu lub bezwarunkowy nakaz zachowania jego wysokości w tajemnicy.
- Zgoda na dowolną, jednostronną zmianę miejsca pracy bez określenia granic takiej zmiany.
- Zrzeczenie się wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych albo prawa do ustawowej rekompensaty.
- Obowiązek rozwiązania umowy przez pracownicę w razie zajścia w ciążę.
Umowa o pracę nie może też zastępować umowy cywilnoprawnej, jeżeli praca jest faktycznie wykonywana osobiście, odpłatnie, pod kierownictwem pracodawcy oraz w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym. O charakterze zatrudnienia decydują rzeczywiste warunki pracy, a nie sama nazwa dokumentu.
Forma pisemna umowy o pracę
Umowę o pracę zawiera się na piśmie. Jeżeli strony nie zachowały tej formy, pracodawca musi przed dopuszczeniem pracownika do pracy potwierdzić na piśmie ustalenia dotyczące stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków. Brak takiego potwierdzenia stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika i może skutkować karą grzywny od 1000 do 30 000 zł.
Zmiana warunków umowy o pracę również wymaga formy pisemnej. W razie wątpliwości co do treści dokumentu albo legalności konkretnego postanowienia można zwrócić się do Państwowej Inspekcji Pracy lub skonsultować sprawę ze specjalistą prawa pracy.
Najważniejsze jest rozróżnienie między treścią samej umowy a późniejszą informacją o warunkach zatrudnienia. Umowa musi określać uzgodnione warunki pracy i płacy, a dodatkowe informacje pracodawca może przekazać w osobnym dokumencie w ustawowym terminie.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej.
