Odszkodowanie za zakaz konkurencji jest w umowie określane jako kwota brutto. Pracownik nie otrzymuje jej jednak w całości „na rękę”, ponieważ pracodawca pobiera zaliczkę na podatek dochodowy PIT. Jednocześnie takie odszkodowanie wypłacane po ustaniu zatrudnienia nie stanowi podstawy składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
Odszkodowanie za zakaz konkurencji – brutto czy netto?
Kwota wskazana w umowie o zakazie konkurencji powinna być rozumiana jako kwota brutto. To ona stanowi podstawę rozliczenia świadczenia i od niej pracodawca oblicza należną zaliczkę na PIT. Kwota netto, czyli wypłata po potrąceniu podatku, będzie niższa.
Odszkodowanie jest traktowane jako przychód ze stosunku pracy. Pracodawca pełni więc funkcję płatnika, czyli oblicza, pobiera i odprowadza podatek dochodowy do właściwego urzędu skarbowego. Pracownik nie musi samodzielnie wpłacać tej zaliczki.
PIT i ZUS od odszkodowania
Odszkodowanie za zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy podlega innym zasadom niż typowe wynagrodzenie. Podatek PIT jest pobierany, ale świadczenie nie jest objęte składkami emerytalnymi i rentowymi ZUS.
| Rodzaj daniny | Czy odszkodowanie podlega? | Uwagi |
|---|---|---|
| Podatek dochodowy PIT | Tak | Odszkodowanie jest opodatkowanym przychodem ze stosunku pracy. Pracodawca pobiera zaliczkę. |
| Składki ZUS emerytalne i rentowe | Nie | Świadczenie wypłacane byłemu pracownikowi na podstawie umowy o zakazie konkurencji nie stanowi podstawy wymiaru tych składek. |
| Kwota netto | Nie dotyczy | Jest to kwota brutto pomniejszona o należną zaliczkę na PIT, bez potrącenia składek emerytalnych i rentowych. |
Opodatkowanie wynika z zasad określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Odszkodowanie za zakaz konkurencji nie korzysta ze zwolnienia przewidzianego dla niektórych innych odszkodowań, dlatego pracodawca powinien rozliczyć je na zasadach ogólnych.
Zwolnienie składkowe wynika natomiast z § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia dotyczącego ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Obejmuje ono odszkodowania wypłacane byłym pracownikom po rozwiązaniu stosunku pracy na podstawie umowy o zakazie konkurencji, o której mowa w art. 1012 Kodeksu pracy.
Jak ustala się kwotę brutto odszkodowania?
Zgodnie z art. 1012 § 3 Kodeksu pracy odszkodowanie nie może być niższe niż 25% wynagrodzenia otrzymanego przez pracownika przed ustaniem stosunku pracy, za okres odpowiadający okresowi obowiązywania zakazu. Umowa może przewidywać wyższą kwotę.
Przy ustalaniu podstawy stosuje się zasady zbliżone do tych, które służą do obliczania ekwiwalentu za urlop. W praktyce znaczenie mogą mieć następujące składniki:
- Wynagrodzenie zasadnicze – stała część wynagrodzenia za pracę.
- Premie regulaminowe i nagrody – jeżeli mają charakter wynagrodzeniowy i wynikają z zasad obowiązujących u pracodawcy.
- Dodatki za pracę – w tym dodatki związane z pracą w godzinach nadliczbowych lub w szczególnych warunkach.
- Świadczenia gwarancyjne, diety i odprawy – co do zasady nie są wynagrodzeniem za faktycznie wykonaną pracę i nie zwiększają tej podstawy.
Ostateczna kwota brutto zależy od okresu, za który ustala się wynagrodzenie, oraz od składników wypłacanych pracownikowi. Dopiero od tak ustalonej kwoty oblicza się podatek, a następnie ustala kwotę netto wypłacaną pracownikowi.
Co trzeba zapamiętać?
W umowie o zakazie konkurencji należy posługiwać się kwotą brutto. Pracodawca pobiera od niej zaliczkę na PIT, ale nie nalicza składek emerytalnych i rentowych ZUS. W rezultacie pracownik otrzymuje kwotę netto niższą od zapisanej w umowie, lecz zwykle wyższą niż w przypadku świadczenia obciążonego zarówno podatkiem, jak i pełnymi składkami.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej, podatkowej ani księgowej.
