Kończąca się umowa zlecenie nie odbiera automatycznie prawa do zasiłku chorobowego. Świadczenie może przysługiwać, jeśli podlegałeś dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, a niezdolność do pracy spełnia ustawowe warunki. Gdy choroba zacznie się po zakończeniu umowy, musi powstać w ciągu 14 dni i trwać nieprzerwanie co najmniej 30 dni. Przy określonych chorobach zakaźnych termin wynosi 3 miesiące.
Kiedy zasiłek chorobowy przysługuje po zakończeniu umowy?
Na umowie zlecenia ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Samo wystawienie e-ZLA nie gwarantuje więc wypłaty pieniędzy. Zleceniobiorca musi wcześniej zgłosić się do tego ubezpieczenia i podlegać mu przez wymagany okres.
Co do zasady prawo do zasiłku powstaje po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Do tego okresu mogą zostać doliczone wcześniejsze okresy ubezpieczenia, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni albo wynikała z okoliczności wskazanych w ustawie zasiłkowej. Nie jest to jednak ten sam warunek co 30 dni choroby po ustaniu ubezpieczenia.
Jeżeli niezdolność do pracy rozpoczęła się jeszcze w czasie trwania umowy, jej zakończenie w trakcie L4 nie powoduje automatycznej utraty prawa do zasiłku. Po ustaniu umowy świadczenie wypłaca ZUS, a nie zleceniodawca. Zleceniobiorcy nie przysługuje natomiast wynagrodzenie chorobowe z art. 92 Kodeksu pracy, ponieważ dotyczy ono pracowników.
Choroba w trakcie umowy a choroba po jej zakończeniu
| Sytuacja | Warunki | Kluczowy wymóg |
| Niezdolność do pracy rozpoczęła się w trakcie umowy | Zleceniobiorca był objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym i spełnił okres wyczekiwania | Zakończenie umowy nie przerywa rozpoczętego prawa do zasiłku |
| Niezdolność do pracy rozpoczęła się po zakończeniu umowy | Choroba powstała w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia | Niezdolność musi trwać bez przerwy co najmniej 30 dni |
| Choroba zakaźna lub choroba z późnymi objawami | Niezdolność powstała w ciągu 3 miesięcy od ustania ubezpieczenia | Niezdolność również musi trwać bez przerwy co najmniej 30 dni |
Warunek 30 dni dotyczy choroby, która rozpoczęła się już po ustaniu ubezpieczenia. Nie ma znaczenia, czy ciągłość potwierdza jedno e-ZLA, czy kilka zaświadczeń wystawionych przez różnych lekarzy. Liczy się brak przerwy między okresami niezdolności do pracy.
Po zakończeniu tytułu ubezpieczenia zasiłek jest co do zasady ograniczony do 91 dni, z wyjątkami przewidzianymi dla niektórych sytuacji, między innymi ciąży, gruźlicy lub dawstwa komórek, tkanek i narządów. W konkretnym przypadku trzeba także uwzględnić ogólny okres zasiłkowy.
Co zrobić po wystawieniu e-ZLA?
Elektroniczne zwolnienie lekarskie trafia do systemu ZUS. Po zakończeniu umowy zleceniobiorca powinien jednak sam zadbać o złożenie wniosku i skompletowanie dokumentów. Procedura wygląda następująco:
- Sprawdź daty ubezpieczenia – ustal ostatni dzień umowy oraz dzień powstania niezdolności do pracy.
- Zweryfikuj e-ZLA – sprawdź, czy zwolnienie obejmuje właściwy okres i czy kolejne zaświadczenia zachowują ciągłość.
- Złóż ZAS-53 – jest to wniosek o zasiłek chorobowy składany do ZUS.
- Dopilnuj formularza Z-3a – zleceniodawca przekazuje ZUS zaświadczenie płatnika składek, potrzebne do potwierdzenia okresów ubezpieczenia i ustalenia podstawy świadczenia.
W przypadku zasiłku za okres po ustaniu ubezpieczenia ZUS może wymagać także oświadczenia Z-10. Dokumenty można przekazać elektronicznie przez PUE ZUS albo w inny dopuszczalny sposób. Jeżeli zleceniodawca zwleka z przekazaniem Z-3a, warto poprosić go o potwierdzenie wysłania dokumentu i zachować korespondencję.
Roszczenie o wypłatę zasiłku przedawnia się co do zasady po 6 miesiącach od ostatniego dnia okresu, za który świadczenie przysługuje. Nie należy więc czekać z wnioskiem do końca leczenia, jeśli można złożyć dokumenty wcześniej.
Przed wysłaniem dokumentów przygotuj przede wszystkim:
- wniosek ZAS-53,
- e-ZLA widoczne w systemie ZUS,
- formularz Z-3a od zleceniodawcy,
- oświadczenie Z-10, jeżeli ZUS wymaga go przy świadczeniu po ustaniu ubezpieczenia.
Dlaczego ZUS może odmówić zasiłku?
Najczęstsze przyczyny odmowy wynikają z braku ubezpieczenia albo niespełnienia warunków dotyczących terminu i ciągłości choroby. Problem może powstać w szczególności, gdy:
- zleceniobiorca nie przystąpił do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego,
- choroba rozpoczęła się po upływie 14 dni od zakończenia umowy, a nie zachodzi wyjątek dotyczący późnych objawów,
- niezdolność po ustaniu ubezpieczenia trwała krócej niż 30 dni albo została przerwana,
- zleceniobiorca podjął nową pracę lub wykonywał odpłatne czynności podczas L4,
- wniosek lub dokumenty zostały złożone po upływie ustawowego terminu.
Praca zarobkowa w czasie zwolnienia może spowodować utratę prawa do zasiłku za cały okres objęty danym zwolnieniem, a nie tylko za dzień wykonywania pracy. Adnotacja „chory może chodzić” nie oznacza zgody na pracę. W razie wydania niekorzystnej decyzji ZUS można złożyć odwołanie za pośrednictwem ZUS, zgodnie z terminem wskazanym w pouczeniu decyzji.
Czy spełniasz warunki do zasiłku?
Przed złożeniem wniosku sprawdź trzy podstawowe kwestie:
- Czy byłeś zgłoszony do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego?
- Czy niezdolność do pracy rozpoczęła się w czasie umowy albo w ciągu 14 dni od jej zakończenia?
- Czy po ustaniu ubezpieczenia choroba trwała nieprzerwanie co najmniej 30 dni?
- Czy zleceniodawca przekazał do ZUS formularz Z-3a?
Jeżeli odpowiedź na te pytania jest twierdząca, masz podstawę, aby wystąpić o zasiłek chorobowy. Ostateczną decyzję podejmuje ZUS po sprawdzeniu dokumentów i przebiegu ubezpieczenia.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawie wymagającej oceny indywidualnych okoliczności skonsultuj się z ZUS lub specjalistą z zakresu ubezpieczeń społecznych.
