Ekwiwalent za urlop nauczyciela feryjnego przysługuje po rozwiązaniu albo wygaśnięciu stosunku pracy, jeżeli nauczyciel miał należny, lecz niewykorzystany urlop i nie można już udzielić go w naturze. W obliczeniach trzeba ustalić rodzaj zatrudnienia, okres pracy, dni wykorzystane w ferie oraz zasady zaokrągleń.
Kiedy nauczyciel otrzymuje ekwiwalent?
W szkole feryjnej podstawową formą wykorzystania urlopu są ferie zimowe i letnie. Nauczyciel zatrudniony przez cały okres prowadzenia zajęć korzysta z urlopu w wymiarze odpowiadającym feriom, nie więcej niż 8 tygodni, czyli 56 dni.
Ekwiwalent pieniężny nie zastępuje urlopu, który nauczyciel może jeszcze wykorzystać podczas trwania zatrudnienia. Powstaje dopiero wtedy, gdy stosunek pracy ustaje, a udzielenie pozostałego urlopu w naturze nie jest już możliwe. Zasady urlopu nauczycieli szkół feryjnych wynikają przede wszystkim z Karty Nauczyciela, a przepisy Kodeksu pracy stosuje się pomocniczo na podstawie art. 91c ust. 1 tej ustawy.
Rodzaj umowy a sposób obliczenia
W praktyce trzeba rozróżnić rozliczenie według roku kalendarzowego oraz roku szkolnego. W przypadku nauczyciela zatrudnionego na czas nieokreślony lub mianowanego, którego stosunek pracy ustaje w trakcie roku kalendarzowego, stosuje się proporcję do okresu przepracowanego w tym roku. Takie stanowisko potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z 10 maja 2006 r., sygn. akt III PZP 3/06, a także w późniejszym orzecznictwie.
| Kryterium | Czas nieokreślony lub mianowanie | Czas określony |
|---|---|---|
| Rok rozliczeniowy | Rok kalendarzowy | Rok szkolny |
| Dzielnik | 12 miesięcy | 10 miesięcy |
| Maksymalna pula | 56 dni kalendarzowych | 56 dni kalendarzowych |
| Wymiar za miesiąc | 56 ÷ 12 = około 4,67 dnia | 56 ÷ 10 = 5,6 dnia |
| Podstawa rozliczenia | Proporcja do pracy w roku kalendarzowym | Proporcja do okresu prowadzenia zajęć określonego w umowie |
W przypadku umowy na czas określony krótszej niż 10 miesięcy przyjmuje się zatem 5,6 dnia za każdy miesiąc zatrudnienia w roku szkolnym. Jeżeli zatrudnienie obejmuje pełny okres prowadzenia zajęć, limit wynosi 56 dni, a nie większą liczbę wynikającą z prostego przeliczenia miesięcy.
Jak obliczyć ekwiwalent krok po kroku?
Wymiar dni, za które należy wypłacić świadczenie, można ustalić według następującego algorytmu:
- Ustal okres rozliczeniowy – rok kalendarzowy przy zatrudnieniu bezterminowym lub mianowaniu, a rok szkolny przy umowie terminowej krótszej niż 10 miesięcy.
- Oblicz wymiar proporcjonalny – pomnóż liczbę miesięcy przez 4,67 dnia albo 5,6 dnia, zależnie od zastosowanego dzielnika.
- Odejmij urlop wykorzystany – uwzględnij dni urlopu wykorzystane podczas ferii lub w inny prawidłowo udokumentowany sposób.
- Zastosuj zaokrąglenia i ustal stawkę – niepełny miesiąc oraz niepełny dzień zaokrąglaj zgodnie z zasadami Kodeksu pracy, a następnie pomnóż pozostały wymiar przez stawkę ekwiwalentu ustaloną według przepisów dotyczących wynagrodzenia nauczycieli.
Przykład: nauczyciel był zatrudniony na czas określony od 1 września do 28 lutego, czyli przez 6 miesięcy roku szkolnego. W tym okresie wykorzystał 14 dni urlopu w ferie zimowe.
Wymiar proporcjonalny wynosi: 6 × 5,6 dnia = 33,6 dnia, czyli po zaokrągleniu 34 dni. Po odjęciu 14 dni wykorzystanego urlopu pozostaje 20 dni, za które należy ustalić ekwiwalent. Samą kwotę oblicza się już według wynagrodzenia uwzględnianego przy ekwiwalencie, a nie przez przyjęcie z góry określonej wartości pieniężnej.
Przy zatrudnieniu bezterminowym przykład wymagałby innego dzielnika. Jeżeli stosunek pracy ustał po trzech miesiącach roku kalendarzowego, podstawowe wyliczenie wynosi 3 × 56 ÷ 12, czyli około 14 dni po zastosowaniu właściwego zaokrąglenia, pomniejszone o urlop wykorzystany w tym roku.
Urlop uzupełniający – co podlega rozliczeniu?
Urlop uzupełniający nie jest kolejnymi 8 tygodniami urlopu ponad zwykły urlop feryjny. Służy do uzupełnienia wypoczynku do 8 tygodni, jeżeli nauczyciel z przyczyn wskazanych w Karcie Nauczyciela nie mógł wykorzystać całego urlopu podczas ferii.
Prawo do takiego urlopu może powstać w szczególności w związku z:
- chorobą lub odosobnieniem z powodu choroby zakaźnej,
- urlopem macierzyńskim, rodzicielskim, ojcowskim albo urlopem na warunkach urlopu macierzyńskiego,
- urlopem dla poratowania zdrowia,
- odbywaniem ćwiczeń wojskowych albo krótkotrwałego przeszkolenia wojskowego.
Najpierw trzeba ustalić, ile urlopu nauczyciel rzeczywiście wykorzystał w ferie. Jeżeli było to mniej niż 8 tygodni z przyczyn ustawowych, powstaje prawo do brakującej części urlopu uzupełniającego. Gdy przed jego wykorzystaniem stosunek pracy ustanie, niewykorzystana część może podlegać rozliczeniu ekwiwalentem.
Na co uważać przy rozliczeniu?
Nie można automatycznie uznać, że ferie wykorzystały wcześniej ustalony urlop uzupełniający. Ferie są co do zasady okresem bieżącego urlopu feryjnego. Pracodawca powinien wskazać, z jakiego tytułu, za jaki okres i na podstawie jakiej dokumentacji rozliczył konkretne dni.
W razie wątpliwości należy poprosić o pisemne wyliczenie obejmujące:
- datę ustania stosunku pracy,
- okres zatrudnienia i rodzaj umowy,
- dni ferii oraz inne okresy wykorzystania urlopu,
- zwolnienia lekarskie, urlopy związane z rodzicielstwem i urlop dla poratowania zdrowia,
- pisma dotyczące udzielenia urlopu uzupełniającego, świadectwo pracy i ewidencję urlopową.
Inne zasady dotyczą dyrektora, wicedyrektora i nauczyciela na stanowisku kierowniczym, a także nauczyciela szkoły nieferyjnej. Dla tych grup limit wynosi co do zasady 35 dni roboczych, dlatego nie należy stosować automatycznie algorytmu właściwego dla zwykłego nauczyciela szkoły feryjnej.
Najbezpieczniejsze rozliczenie opiera się na konkretnych datach, dokumentacji kadrowej i wskazaniu podstawy prawnej każdego zaliczonego dnia. Samo stwierdzenie, że urlop został „wykorzystany w ferie”, nie wyjaśnia jeszcze, czy rozliczono bieżący urlop feryjny, czy wcześniejszy urlop uzupełniający.
Artykuł ma charakter informacyjny. W przypadku sporu o wymiar niewykorzystanego urlopu lub odmowy wypłaty ekwiwalentu należy przeanalizować dokumentację kadrową i aktualne brzmienie Karty Nauczyciela, Kodeksu pracy oraz właściwych przepisów wykonawczych.
