Choroba nie zawsze odbiera prawo do dnia wolnego za święto przypadające w sobotę. Decydujące znaczenie ma to, czy L4 obejmuje samo święto, czy dzień wyznaczony przez pracodawcę jako wolny. Jeżeli wolne przypada w czasie zwolnienia lekarskiego, pracodawca co do zasady nie musi wyznaczać kolejnego terminu. Jeśli dzień wolny zaplanowano po zakończeniu L4, pracownik może z niego skorzystać.
Dlaczego święto w sobotę obniża wymiar czasu pracy?
Podstawą jest art. 130 § 2 Kodeksu pracy. Zgodnie z nim każde święto przypadające w okresie rozliczeniowym i w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin. Dotyczy to także święta przypadającego w sobotę.
Przy typowym zatrudnieniu na pełny etat, od poniedziałku do piątku po 8 godzin, sobota jest zwykle dniem wolnym wynikającym z zasady przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Jeżeli w taką sobotę przypada święto, pracodawca musi odpowiednio zmniejszyć liczbę godzin zaplanowanych w danym okresie rozliczeniowym. Najczęściej robi to przez wyznaczenie innego całego dnia wolnego.
Nie chodzi więc o dowolny dodatkowy dzień urlopu, lecz o prawidłowe ustalenie wymiaru czasu pracy. Dzień wolny powinien przypadać w tym samym okresie rozliczeniowym, w którym wystąpiło święto. Przy okresie miesięcznym będzie to co do zasady ten sam miesiąc. Przy okresie dłuższym wolne może zostać wyznaczone w innym miesiącu, ale nadal w jego granicach.
Zasady te mogą wyglądać inaczej przy niepełnym etacie, systemie równoważnym albo nietypowym rozkładzie pracy. W takich przypadkach nie zawsze trzeba wyznaczać osobny, ośmiogodzinny dzień wolny. Najważniejsze jest prawidłowe obniżenie wymiaru i zachowanie zasad organizacji czasu pracy.
L4 w święto a L4 w dniu wyznaczonym jako wolny
Te dwie sytuacje należy rozdzielić. Sam fakt, że zwolnienie lekarskie obejmuje sobotę będącą świętem, nie oznacza jeszcze utraty prawa do dnia wolnego. Znaczenie ma termin wskazany przez pracodawcę w harmonogramie.
| Sytuacja | Czy przysługuje inny dzień wolny? | Uzasadnienie |
|---|---|---|
| L4 obejmuje sobotę, w którą przypada święto, ale dzień wolny wyznaczono po powrocie do pracy | Tak, pracownik może z niego skorzystać | Choroba w dniu święta nie kasuje automatycznie obniżenia wymiaru czasu pracy wynikającego z art. 130 § 2 Kodeksu pracy. |
| L4 obejmuje dzień wyznaczony jako wolny za święto | Nie, co do zasady nie | W tym dniu pracownik nie miał zaplanowanej pracy. Nie powstaje więc podstawa do wyznaczenia kolejnego dnia wolnego. |
| Święto przypada w sobotę, która zgodnie z grafikiem jest normalnym dniem pracy | Nie zawsze | Trzeba sprawdzić, czy harmonogram już uwzględnia obniżenie wymiaru. Samo święto nie tworzy automatycznie drugiego dnia wolnego. |
Wynika to także z art. 130 § 3 Kodeksu pracy. Usprawiedliwiona nieobecność obniża wymiar czasu pracy o liczbę godzin, które zgodnie z rozkładem przypadały do przepracowania podczas tej nieobecności. Jeżeli pracownik był chory w dniu, który i tak był wolny, liczba takich godzin wynosi zero.
Nie należy utożsamiać tego rozliczenia z prawem do wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku. Świadczenia chorobowe mogą obejmować także dni wolne, ale nie oznacza to automatycznego prawa do dodatkowego dnia wolnego po zakończeniu L4.
Jak te zasady działają w praktyce?
Trzy przykłady pokazują, dlaczego trzeba porównać termin święta, dzień wolny z harmonogramu i okres nieobecności:
- Anna pracuje od poniedziałku do piątku. Za święto przypadające w sobotę pracodawca wyznaczył wolny piątek. L4 Anny obejmuje cały tydzień, w tym piątek. Po powrocie do pracy nie otrzyma kolejnego dnia wolnego, ponieważ w wyznaczonym terminie nie miała zaplanowanej pracy.
- Marek ma L4 tylko w sobotę, w którą przypada święto. Pracodawca wyznaczył dzień wolny na poniedziałek, gdy Marek jest już zdolny do pracy. Marek może skorzystać z poniedziałkowego wolnego, o ile termin mieści się w tym samym okresie rozliczeniowym.
- Katarzyna przebywa na urlopie macierzyńskim przez cały miesiąc, w którym przypada święto w sobotę. Jeżeli wyznaczony dzień wolny przypada w czasie tego urlopu, po powrocie nie powstaje automatyczne prawo do kolejnego dnia wolnego.
Kto ustala termin dnia wolnego?
Termin dnia wolnego ustala pracodawca, ponieważ to on odpowiada za harmonogram i prawidłowe rozliczenie okresu rozliczeniowego. Może uzgodnić datę z pracownikami, przyjąć ich propozycje albo wyznaczyć wspólny dzień wolny dla całej firmy, ale przepisy nie przyznają pracownikowi samodzielnego prawa wyboru terminu.
Pracownik nie powinien więc samodzielnie uznać wybranego poniedziałku lub piątku za wolny bez potwierdzenia w harmonogramie. W razie wątpliwości należy sprawdzić grafik, ewidencję czasu pracy i długość okresu rozliczeniowego. To właśnie te dokumenty pozwalają ustalić, czy dzień wolny został wyznaczony prawidłowo.
Co zapamiętać?
Najważniejsze zasady można ująć w kilku punktach:
- Święto przypadające w sobotę obniża wymiar czasu pracy, a przy pełnym etacie co do zasady o 8 godzin.
- Dzień wolny wyznacza pracodawca w ramach tego samego okresu rozliczeniowego.
- L4 obejmujące samo święto nie pozbawia pracownika prawa do dnia wolnego zaplanowanego później.
- Choroba w dniu już wyznaczonym jako wolny nie powoduje obowiązku wyznaczenia kolejnego dnia.
- Ostateczna ocena zależy od harmonogramu, wymiaru etatu, systemu czasu pracy i okresu rozliczeniowego.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku sporu dotyczącego harmonogramu lub ewidencji czasu pracy warto skonsultować dokumenty ze specjalistą prawa pracy.
