Urlop wypoczynkowy po macierzyńskim jest płatny według zasad wynagrodzenia urlopowego, a nie według wysokości wcześniej pobieranego zasiłku macierzyńskiego. Stałe składniki przyjmuje się w kwocie należnej w miesiącu urlopu, a składniki zmienne, takie jak prowizje i premie miesięczne, ustala się na podstawie właściwych wcześniejszych miesięcy. Przy długiej nieobecności nie można automatycznie przyjąć zerowej prowizji.
Czy urlop po macierzyńskim jest płatny jak zwykły urlop?
Tak. Za czas urlopu wypoczynkowego pracownik otrzymuje wynagrodzenie, jakie dostałby, gdyby w tym czasie pracował. Wynika to z art. 172 Kodeksu pracy. Zasiłek macierzyński jest odrębnym świadczeniem i nie stanowi podstawy do obliczenia wynagrodzenia za urlop.
Na podstawie art. 163 § 3 Kodeksu pracy pracodawca udziela urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po urlopie macierzyńskim na wniosek pracownicy. Zasada ta dotyczy także uprawnionych pracowników korzystających z urlopu macierzyńskiego. Warunkiem jest zachowanie bezpośredniości, czyli rozpoczęcie urlopu wypoczynkowego od razu po macierzyńskim. Jeżeli między urlopami wystąpi dzień pracy, zwolnienie lekarskie albo inna nieobecność, zastosowanie tej szczególnej zasady może być kwestionowane.
Jak oblicza się wynagrodzenie urlopowe?
Szczegółowe reguły określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. Najpierw trzeba ustalić, jaki charakter ma dany składnik wynagrodzenia. Inaczej rozlicza się stałą pensję, inaczej prowizję miesięczną, a jeszcze inaczej świadczenia wyłączone z podstawy.
| Rodzaj składnika | Zasada obliczeń | Uwagi |
|---|---|---|
| Stały składnik miesięczny | Przyjmuje się kwotę należną w miesiącu korzystania z urlopu | Nie uśrednia się go z okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego |
| Zmienny składnik za okres nie dłuższy niż miesiąc | Zwykle uwzględnia się średnią z 3 miesięcy poprzedzających miesiąc urlopu | Przy długiej nieobecności trzeba sięgnąć do najbliższych miesięcy, w których składnik przysługiwał |
| Składnik wyłączony z podstawy | Nie zwiększa wynagrodzenia urlopowego | Dotyczy między innymi wynagrodzenia za czas choroby, nagród jubileuszowych i odpraw |
Przyjmijmy dla przykładu, że pracownica ma stałe wynagrodzenie zasadnicze oraz miesięczną prowizję sprzedażową. Pensję zasadniczą przyjmuje się w wysokości obowiązującej w miesiącu urlopu. Prowizję ustala się oddzielnie, zwykle na podstawie łącznej kwoty zmiennych składników z trzech miesięcy i liczby faktycznie przepracowanych godzin w tym okresie. Otrzymaną stawkę godzinową mnoży się przez liczbę godzin urlopu.
Nie każda premia podlega jednak takim samym zasadom. Trzeba sprawdzić regulamin wynagradzania, regulamin premiowania i rzeczywiste warunki wypłaty. Premia kwartalna lub roczna, jako składnik należny za okres dłuższy niż miesiąc, nie jest automatycznie doliczana do standardowej średniej z trzech miesięcy. Jednorazowa nagroda albo świadczenie całkowicie uznaniowe może być natomiast wyłączone z podstawy.
Co zrobić, gdy przez ostatnie miesiące nie było prowizji?
Jeżeli w trzech miesiącach poprzedzających urlop pracownica przebywała na urlopie macierzyńskim, rodzicielskim albo zwolnieniu lekarskim i nie otrzymywała prowizji, nie oznacza to automatycznie, że do podstawy należy wpisać zero. Zgodnie z § 11 rozporządzenia urlopowego należy sięgnąć do najbliższych miesięcy, za które zmienny składnik wynagrodzenia faktycznie przysługiwał.
Przyjmijmy dla przykładu, że przed ciążą pracownica przez kilka miesięcy otrzymywała prowizję, a następnie przez wiele miesięcy nie wykonywała pracy z powodu choroby i urlopów związanych z rodzicielstwem. W takim przypadku podstawy nie ustala się wyłącznie na podstawie miesięcy, w których nie było sprzedaży. Trzeba odtworzyć okres, w którym pracownica rzeczywiście pracowała i nabywała prawo do prowizji.
W razie znacznych wahań składników zmiennych okres przyjmowany do obliczeń może zostać wydłużony, maksymalnie do 12 miesięcy, jeżeli uzasadniają to zasady ich wypłaty. Nie oznacza to jednak, że stałą pensję również należy uśredniać z 12 miesięcy. Przy zmianie etatu, stanowiska albo systemu wynagradzania konieczne może być ponowne przeliczenie historycznych kwot według aktualnych warunków.
Jak sprawdzić wyliczenie pracodawcy?
Jeżeli wypłata wydaje się zaniżona, postępowanie można uporządkować w trzech krokach:
- Poproś o wyliczenie – zwróć się do kadr o wskazanie przyjętych składników, okresu referencyjnego i liczby godzin wykorzystanej do obliczeń.
- Porównaj dokumenty – sprawdź umowę, aneksy, regulamin wynagradzania, zasady premiowania oraz listy płac. Porównuj przede wszystkim kwoty brutto, ponieważ kwota netto zależy także od podatku, składek i potrąceń.
- Zażądaj korekty – jeżeli pominięto należną prowizję lub przyjęto zera mimo długiej nieobecności, wystąp o wyrównanie. Przy braku reakcji można zwrócić się do Państwowej Inspekcji Pracy albo dochodzić należności przed sądem pracy.
Najczęstsze wątpliwości dotyczące urlopu po macierzyńskim
Najważniejsze zasady dotyczące wymiaru i odpłatności urlopu można ująć następująco:
- Zasiłek macierzyński nie jest wynagrodzeniem urlopowym i nie zastępuje prowizji ani premii w podstawie obliczeń.
- Urlop macierzyński i rodzicielski co do zasady nie obniżają proporcjonalnie wymiaru urlopu wypoczynkowego. Przy pełnym stażu pracowniczym roczny wymiar wynosi 20 albo 26 dni.
- Urlop wychowawczy rządzi się innymi zasadami i w określonych sytuacjach, zwłaszcza przy nieobecności obejmującej przełom roku, może wpłynąć na wymiar urlopu.
- Urlop wypoczynkowy bezpośrednio po macierzyńskim jest prawem pracownika, a nie obowiązkiem. Pracownica może z niego skorzystać, ale nie musi składać takiego wniosku.
Najczęstszy błąd polega na przyjęciu, że brak prowizji w okresie macierzyńskiego oznacza jej całkowite pominięcie. Prawidłowe rozliczenie wymaga sprawdzenia wcześniejszych miesięcy, w których składnik zmienny rzeczywiście przysługiwał.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W sprawie wymagającej oceny konkretnych dokumentów lub roszczeń warto skonsultować się z prawnikiem albo Państwową Inspekcją Pracy.
