Przedsiębiorca z dokumentami przy biurku

Ile płaci ZUS za L4 na własnej działalności?

Autor: Redakcja IwK Opublikowano Czas czytania: 5 min

Na pytanie, ile płaci ZUS za L4 na własnej działalności, nie ma jednej kwoty. Zasiłek chorobowy zależy od średniej podstawy wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe z poprzednich 12 miesięcy. Zwykle wynosi 80% tej podstawy, a w określonych sytuacjach 100%.

Od czego zależy kwota L4 na działalności?

Przedsiębiorca nie otrzymuje stałej stawki za każdy dzień zwolnienia. ZUS oblicza świadczenie na podstawie przeciętnej miesięcznej podstawy wymiaru składki chorobowej z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy.

Znaczenie ma więc nie sama wysokość wszystkich opłacanych składek, lecz podstawa, od której naliczano składkę na ubezpieczenie chorobowe. Niższa zadeklarowana podstawa oznacza niższy zasiłek. Jeżeli działalność jest prowadzona krócej niż 12 miesięcy, bierze się pod uwagę pełne miesiące ubezpieczenia.

Kto może dostać zasiłek chorobowy?

Przedsiębiorca musi zgłosić się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Samo opłacanie składek społecznych nie wystarcza. Bez składki chorobowej można prowadzić firmę, ale nie nabywa się prawa do zasiłku z tytułu własnej niezdolności do pracy.

Prawo do świadczenia powstaje co do zasady po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia. To tak zwany okres wyczekiwania. W niektórych sytuacjach wcześniejsze ubezpieczenie można doliczyć do tego okresu, jeśli przerwa między ubezpieczeniami nie przekroczyła 30 dni. Ustawa przewiduje też wyjątki, między innymi dla osób z długim stażem obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego, absolwentów oraz osób, których niezdolność do pracy wynika z wypadku w drodze do pracy lub z pracy.

Przed wypłatą świadczenia znaczenie może mieć także zadłużenie wobec ZUS. Przy działalności gospodarczej zasiłek nie przysługuje, jeżeli zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przekraczają 1% minimalnego wynagrodzenia. Po całkowitej spłacie zadłużenia w ustawowym terminie prawo do świadczenia może zostać zachowane.

Najważniejsze warunki otrzymania zasiłku obejmują:

  • Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe – przedsiębiorca musi być nim objęty przed rozpoczęciem niezdolności do pracy.
  • Okres wyczekiwania – standardowo 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia.
  • Potwierdzoną niezdolność do pracy – lekarz wystawia elektroniczne zwolnienie e-ZLA.
  • Brak zadłużenia przekraczającego ustawowy limit – zaległości mogą wstrzymać wypłatę zasiłku.

Jak obliczyć wysokość L4 na własnej działalności?

Podstawę zasiłku ustala się inaczej niż kwotę składki przelewaną co miesiąc do ZUS. Najpierw oblicza się średnią podstawę składek, a następnie pomniejsza ją o 13,71%, czyli część odpowiadającą składkom na ubezpieczenia społeczne finansowanym z tej podstawy. Od tak ustalonej kwoty stosuje się właściwy procent zasiłku.

Stawka zależy od przyczyny niezdolności do pracy:

Rodzaj niezdolności Wysokość zasiłku Przykładowe sytuacje
Zwykła choroba 80% podstawy wymiaru zasiłku Standardowe L4 z powodu choroby
Ciąża 100% podstawy wymiaru zasiłku Niezdolność do pracy przypadająca na okres ciąży
Wypadek w drodze lub badania dawcy 100% podstawy wymiaru zasiłku Wypadek w drodze do pracy lub z pracy oraz ustawowo wskazane badania i pobranie komórek, tkanek albo narządów

Przewiń tabelę w bok →

Uproszczony sposób obliczenia wygląda następująco:

  1. Oblicz średnią miesięczną podstawę wymiaru składek chorobowych z 12 poprzednich miesięcy.
  2. Pomniejsz średnią o 13,71%, aby otrzymać podstawę wymiaru zasiłku.
  3. Zastosuj stawkę 80% albo 100%, zależnie od przyczyny niezdolności do pracy.
  4. Podziel miesięczną kwotę przez 30 i pomnóż wynik przez liczbę dni zwolnienia.

Zasiłek przysługuje za każdy dzień niezdolności do pracy, także za soboty, niedziele i święta. Ostateczna kwota wypłaty może być niższa od wyliczenia brutto ze względu na zaliczkę na podatek dochodowy. Bez znajomości podstaw składek z poprzednich miesięcy nie da się więc podać wiarygodnej kwoty dla konkretnego przedsiębiorcy.

Czego nie wolno robić podczas L4?

Zwolnienie lekarskie nie jest urlopem od firmy. W okresie niezdolności do pracy przedsiębiorca powinien powstrzymać się od wykonywania czynności zawodowych i stosować się do zaleceń lekarza. ZUS może sprawdzić, czy zwolnienie jest wykorzystywane zgodnie z jego celem.

Za ryzykowne mogą zostać uznane między innymi:

  • wykonywanie usług lub innych czynności zarobkowych,
  • osobiste prowadzenie bieżącej obsługi firmy,
  • wystawianie faktur związanych z realizacją własnej pracy,
  • wykonywanie czynności, które wskazują na aktywność zawodową niezgodną z celem zwolnienia.

Stwierdzenie pracy zarobkowej albo niewłaściwego wykorzystywania L4 może skutkować utratą prawa do zasiłku za cały kontrolowany okres, a w niektórych sytuacjach także obowiązkiem zwrotu już wypłaconego świadczenia.

Wystawienie jednej faktury nie zawsze automatycznie przesądza o utracie zasiłku, ale może stać się przedmiotem kontroli. Znaczenie ma charakter czynności i to, czy potwierdza ona faktyczne wykonywanie pracy podczas zwolnienia.

Czy podczas L4 trzeba płacić składki ZUS?

Jeżeli przedsiębiorca pobiera zasiłek chorobowy, może proporcjonalnie obniżyć składki społeczne za miesiąc, w którym wystąpiła niezdolność do pracy. Wymaga to prawidłowego rozliczenia i, gdy jest potrzebna, korekty deklaracji ZUS DRA.

Składka zdrowotna pozostaje obowiązkowa i co do zasady trzeba opłacić ją w pełnej wysokości, niezależnie od liczby dni spędzonych na L4. Obniżenie składek społecznych nie oznacza więc całkowitego zwolnienia z płatności wobec ZUS.

Jak złożyć wniosek o wypłatę?

e-ZLA trafia do ZUS elektronicznie za pośrednictwem systemu lekarza. Samo zwolnienie nie zawsze wystarcza jednak do rozpoczęcia wypłaty. Przedsiębiorca powinien złożyć wniosek o zasiłek chorobowy na formularzu ZUS Z-3b, elektronicznie lub w formie papierowej, zależnie od sposobu obsługi sprawy.

ZUS powinien wypłacić świadczenie w terminie do 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności potrzebnej do ustalenia prawa do zasiłku i jego wysokości. Opóźnienie w opłaceniu składki chorobowej lub nieprawidłowości w dokumentach mogą wydłużyć postępowanie albo wpłynąć na prawo do świadczenia.

W praktyce wysokość L4 na działalności zależy przede wszystkim od podstawy składek z poprzednich miesięcy. Aby otrzymać zasiłek, trzeba być objętym dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, spełnić okres wyczekiwania, złożyć ZUS Z-3b i nie wykonywać pracy podczas zwolnienia.


Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani księgowej. W przypadku zaległości składkowych, korekt ZUS DRA lub wątpliwości dotyczących prawa do świadczenia warto skonsultować sprawę z ZUS albo specjalistą.

O autorze

Redakcja IwK

Inwestycja w Kadry to poradnik z zakresu prawa pracy i spraw kadrowych. Wyjaśniamy zasady zawierania i rozwiązywania umów o pracę, rozliczania czasu pracy, nadgodzin i urlopów, a także wypłaty wynagrodzeń i zasiłków. Pokazujemy, jak wypełnić świadectwo pracy i inne dokumenty kadrowe oraz co zrobić w razie niesłusznego zwolnienia. Piszemy dla pracowników, pracodawców i kadrowych. Treści mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej.

Wszystkie wpisy autora

Czytaj również