Czy przysługuje zwolnienie lekarskie w pierwszym miesiącu pracy?
Tak, lekarz może wystawić zwolnienie lekarskie w pierwszym miesiącu pracy, a nawet pierwszego dnia zatrudnienia. Nie oznacza to jednak automatycznej wypłaty pieniędzy. Przy umowie o pracę standardowo trzeba podlegać ubezpieczeniu chorobowemu przez 30 dni. Choroba przed upływem tego okresu usprawiedliwia nieobecność, ale co do zasady nie daje prawa do wynagrodzenia chorobowego ani zasiłku.
Czy płatne L4 przysługuje w pierwszym miesiącu pracy?
Prawo do samego zwolnienia lekarskiego wynika ze stanu zdrowia i oceny lekarza. Staż pracy nie decyduje o tym, czy e-ZLA może zostać wystawione.
Inaczej wygląda prawo do świadczenia. Zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, pracownik objęty obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym nabywa prawo do świadczeń po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia. Ten czas nazywa się okresem wyczekiwania.
Jeżeli zachorujesz na przykład w 10. dniu pierwszej pracy i nie obejmuje Cię żaden wyjątek, nieobecność będzie usprawiedliwiona, lecz niepłatna. Dni choroby wliczają się jednak do okresu ubezpieczenia, więc po ich zakończeniu nie zaczynasz odliczania od początku.
Okres wyczekiwania i wyjątki
Przy umowie o pracę okres wyczekiwania wynosi 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Liczą się dni kalendarzowe, a więc także soboty, niedziele i święta. Prawo do świadczenia powstaje po upływie tego okresu.
Do bieżącego ubezpieczenia można doliczyć wcześniejsze okresy, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni. Ciągłość może być także zachowana, gdy przerwa wynikała z urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego albo czynnej służby wojskowej żołnierza niezawodowego. Przerwa wynosząca dokładnie 30 dni mieści się w limicie, natomiast 31 dni co do zasady go przekracza.
Okres wyczekiwania nie obowiązuje w głównych przypadkach przedstawionych poniżej:
| Sytuacja | Czy przysługuje płatne L4 od pierwszego dnia? | Warunek |
|---|---|---|
| Zmiana pracy | Tak | Przerwa między okresami ubezpieczenia nie przekroczyła 30 dni. |
| Absolwent szkoły lub uczelni | Tak | Objęcie ubezpieczeniem nastąpiło w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły, uzyskania dyplomu albo zakończenia kształcenia w szkole doktorskiej. |
| Wypadek w drodze do pracy lub z pracy | Tak | Niezdolność do pracy musi wynikać z tego konkretnego wypadku. |
| Co najmniej 10 lat obowiązkowego ubezpieczenia | Tak | Liczy się wymagany okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego, a nie samo zatrudnienie. |
| Poseł lub senator po zakończeniu kadencji | Tak | Objęcie ubezpieczeniem nastąpiło w ciągu 90 dni od zakończenia kadencji. |
| Były funkcjonariusz Służby Celnej | Tak | Przyjęcie propozycji pracy w jednostce organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej. |
Przewiń tabelę w bok →
Do 10-letniego stażu nie wlicza się dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z umowy zlecenia. W przypadku wypadku przy pracy stosuje się odrębne zasady dotyczące świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, dlatego kwalifikację zdarzenia powinien potwierdzić pracodawca i właściwe instytucje.
Co zrobić po wystawieniu L4?
Po otrzymaniu zwolnienia postępuj w następującej kolejności:
- Skontaktuj się z lekarzem – to lekarz ocenia niezdolność do pracy i wystawia e-ZLA.
- Poinformuj pracodawcę o nieobecności – elektroniczne zwolnienie trafia do systemu, ale nie zwalnia pracownika z obowiązku szybkiego przekazania informacji zgodnie z zasadami obowiązującymi w firmie.
- Sprawdź historię ubezpieczenia – ustal, czy nie zachowała się ciągłość z poprzedniej pracy albo czy nie dotyczy Cię jeden z wyjątków.
- Zweryfikuj rozliczenie w kadrach – dział kadr może sprawdzić okres wyczekiwania, limit dni choroby oraz to, czy należy się wynagrodzenie chorobowe czy zasiłek chorobowy.
Uwaga: nieobecność w okresie wyczekiwania jest usprawiedliwiona, ale co do zasady niepłatna. Samo e-ZLA nie tworzy prawa do świadczenia, jeżeli nie został spełniony wymagany staż ubezpieczenia.
Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy
Gdy pracownik ma już prawo do świadczenia, za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym – albo za pierwsze 14 dni w przypadku pracownika po ukończeniu 50. roku życia – przysługuje wynagrodzenie chorobowe na zasadach określonych w art. 92 Kodeksu pracy. Standardowo wynosi ono 80% podstawy, chyba że przepisy zakładowe przewidują korzystniejsze warunki.
Od 34. dnia choroby, a po ukończeniu 50 lat od 15. dnia, przysługuje zasiłek chorobowy finansowany z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W zależności od statusu płatnika świadczenie może wypłacać pracodawca albo ZUS. Limity uwzględniają wcześniejsze dni choroby wykorzystane u poprzedniego pracodawcy w tym samym roku kalendarzowym.
Jak obliczyć świadczenie przy pracy krótszej niż miesiąc?
Jeżeli prawo do świadczenia istnieje, a niezdolność do pracy powstała przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia, podstawą jest wynagrodzenie, które pracownik osiągnąłby za pełny miesiąc pracy. Nie przyjmuje się wyłącznie kwoty faktycznie wypłaconej za kilka przepracowanych dni.
Przy stałej pensji miesięcznej podstawę zwykle stanowi kwota wynagrodzenia z umowy, po pomniejszeniu o 13,71% składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych przez pracownika. Następnie stosuje się następujący algorytm:
- Ustal wynagrodzenie za pełny miesiąc zgodnie z umową o pracę.
- Pomniejsz tę kwotę o 13,71% składek społecznych.
- Podziel otrzymaną podstawę przez 30, aby uzyskać stawkę za jeden dzień.
- Pomnóż stawkę dzienną przez właściwy procent świadczenia, najczęściej 80%.
- Pomnóż wynik przez liczbę dni niezdolności do pracy.
Przykład: przy wynagrodzeniu 8000 zł brutto podstawa po pomniejszeniu o 13,71% wynosi 6903,20 zł. Stawka dzienna to 230,11 zł. Przy zwykłej chorobie 80% tej kwoty daje 184,09 zł za dzień. Za 10 dni zwolnienia wynagrodzenie chorobowe wyniosłoby około 1840,90 zł brutto.
Przy wynagrodzeniu godzinowym, dziennym albo zmiennych składnikach pensji ustalenie kwoty może wymagać przeliczenia wynagrodzenia, które pracownik uzyskałby za pełny miesiąc według harmonogramu i zasad zapisanych w umowie lub regulaminie wynagradzania. W razie wątpliwości podstawę powinny sprawdzić kadry lub płatnik świadczenia.
L4 w pierwszym miesiącu pracy jest możliwe od pierwszego dnia, ale płatność zależy od okresu wyczekiwania i wyjątków przewidzianych w przepisach. Najważniejsze jest ustalenie, czy masz 30 dni bieżącego lub zachowanego ubezpieczenia chorobowego.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej ani konsultacji z ZUS lub działem kadr.
O autorze
Inwestycja w Kadry to poradnik z zakresu prawa pracy i spraw kadrowych. Wyjaśniamy zasady zawierania i rozwiązywania umów o pracę, rozliczania czasu pracy, nadgodzin i urlopów, a także wypłaty wynagrodzeń i zasiłków. Pokazujemy, jak wypełnić świadectwo pracy i inne dokumenty kadrowe oraz co zrobić w razie niesłusznego zwolnienia. Piszemy dla pracowników, pracodawców i kadrowych. Treści mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej.
Wszystkie wpisy autora


