Za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym płaci pracodawca. W przypadku pracownika, który ukończył 50 lat, limit wynosi 14 dni. Od 34. albo 15. dnia przysługuje zasiłek chorobowy finansowany z ubezpieczenia społecznego, zwykle wypłacany przez ZUS.
Kto płaci za zwolnienie lekarskie?
W pierwszym okresie choroby pracownik otrzymuje wynagrodzenie chorobowe na podstawie art. 92 Kodeksu pracy. Finansuje je pracodawca z własnych środków. Limit obejmuje łącznie dni niezdolności do pracy przypadające w danym roku kalendarzowym, nawet jeśli zwolnienia lekarskie wystawiono w kilku osobnych okresach.
Po wykorzystaniu limitu wynagrodzenie chorobowe zastępuje zasiłek chorobowy. Jego finansowanie pochodzi z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a wypłatą zajmuje się ZUS albo pracodawca będący płatnikiem zasiłków. Jeżeli firma zgłasza do ubezpieczenia chorobowego co najmniej 20 osób, może wypłacać zasiłek pracownikowi i rozliczać go z ZUS. Nie oznacza to jednak, że finansuje świadczenie z własnych środków.
Podział płatności za L4
| Okres choroby | Płatnik | Wysokość świadczenia |
|---|---|---|
| Dni 1–33 w roku, pracownik przed ukończeniem 50 lat | Pracodawca – wynagrodzenie chorobowe | Zwykle 80%, w wyjątkowych sytuacjach 100% podstawy |
| Dni 1–14 w roku, pracownik po ukończeniu 50 lat | Pracodawca – wynagrodzenie chorobowe | Zwykle 80%, w wyjątkowych sytuacjach 100% podstawy |
| Od 34. albo 15. dnia choroby | ZUS albo pracodawca jako płatnik zasiłków | Zwykle 80%, w wyjątkowych sytuacjach 100% podstawy |
Limit 14 dni stosuje się od roku kalendarzowego następującego po roku, w którym pracownik ukończył 50 lat. Zarówno wynagrodzenie chorobowe, jak i zasiłek są naliczane za każdy dzień objęty e-ZLA, także za soboty, niedziele i święta.
Ile wynosi świadczenie chorobowe?
Standardowo wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy wynoszą 80% podstawy wymiaru. W określonych przypadkach świadczenie wynosi 100% podstawy.
| Przyczyna niezdolności do pracy | Wysokość świadczenia |
|---|---|
| Zwykła choroba lub odosobnienie z powodu choroby zakaźnej | 80% podstawy |
| Niezdolność do pracy w okresie ciąży | 100% podstawy |
| Wypadek w drodze do pracy lub z pracy | 100% podstawy |
| Wypadek przy pracy lub choroba zawodowa | 100% podstawy |
| Badania lub zabieg związany z dawstwem komórek, tkanek i narządów | 100% podstawy |
Świadczenie może nie przysługiwać albo może zostać ograniczone w określonych sytuacjach. Dotyczy to między innymi następujących przypadków:
- Nie upłynął wymagany okres wyczekiwania.
- Niezdolność do pracy powstała w czasie urlopu bezpłatnego lub wychowawczego, tymczasowego aresztowania albo odbywania kary pozbawienia wolności.
- Pracownik wykonuje w czasie zwolnienia inną pracę zarobkową albo wykorzystuje L4 niezgodnie z jego celem.
- Niezdolność do pracy jest skutkiem nadużycia alkoholu, a świadczenie za pierwsze 5 dni choroby nie przysługuje.
- Niezdolność do pracy powstała w wyniku umyślnego przestępstwa lub wykroczenia potwierdzonego prawomocnym wyrokiem.
Prawo do świadczenia od pierwszego dnia ubezpieczenia mogą uzyskać między innymi osoby z co najmniej 10-letnim okresem obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego, absolwenci objęci ubezpieczeniem w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły lub studiów oraz pracownicy, których niezdolność do pracy wynika z wypadku w drodze do pracy lub z pracy.
Jak obliczyć wysokość świadczenia?
Podstawę wymiaru ustala się najczęściej na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy. Jeśli zatrudnienie trwa krócej, uwzględnia się pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia.
Wyliczenie przebiega w kilku etapach:
- Ustal przeciętne miesięczne wynagrodzenie z właściwego okresu, najczęściej z 12 poprzednich miesięcy.
- Pomniejsz tę kwotę o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika, czyli łącznie o 13,71%.
- Podziel uzyskaną podstawę przez 30. Wynik stanowi podstawę za jeden dzień niezdolności do pracy.
- Pomnóż stawkę dzienną przez 80% albo 100%, a następnie przez liczbę dni objętych zwolnieniem.
Przykładowo, przy wynagrodzeniu stanowiącym podstawę w wysokości 6000 zł, po odliczeniu 13,71% pozostaje około 5177,40 zł. Stawka dzienna wynosi około 172,58 zł. Przy świadczeniu na poziomie 80% daje to około 138,06 zł za jeden dzień choroby, przed uwzględnieniem podatku i zasad zaokrągleń.
Okres wyczekiwania i limit zasiłkowy
Pracownik objęty obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym, na przykład na podstawie umowy o pracę, nabywa prawo do świadczenia co do zasady po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia. Przy dobrowolnym ubezpieczeniu, typowym między innymi dla części zleceniobiorców i przedsiębiorców, okres wyczekiwania wynosi 90 dni.
Łączny okres pobierania wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego wynosi co do zasady 182 dni. Limit wydłuża się do 270 dni, gdy niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży albo jest spowodowana gruźlicą. Po wyczerpaniu okresu zasiłkowego, jeżeli dalsze leczenie rokuje odzyskanie zdolności do pracy, możliwe jest ubieganie się o świadczenie rehabilitacyjne.
W praktyce podstawą wypłaty jest elektroniczne zwolnienie e-ZLA przekazane przez lekarza do ZUS. Pracodawca uzyskuje do niego dostęp elektronicznie, a pracownik powinien niezwłocznie poinformować firmę o nieobecności zgodnie z zasadami obowiązującymi w zakładzie pracy.
Najważniejsza zasada jest prosta: pracodawca finansuje wynagrodzenie chorobowe przez 33 albo 14 dni w roku, a po przekroczeniu tego limitu wypłacany jest zasiłek chorobowy finansowany z ubezpieczenia społecznego. Wysokość świadczenia zależy od podstawy wymiaru i przyczyny niezdolności do pracy.
Artykuł ma charakter informacyjny i przedstawia ogólne zasady obowiązujące w 2026 roku. W indywidualnej sprawie wysokość lub prawo do świadczenia może zależeć od szczegółowych okoliczności, dlatego w razie wątpliwości należy skonsultować się z ZUS, pracodawcą lub specjalistą ds. kadr i płac.
