Przy rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron pracodawca nie może jednostronnie zmusić Cię do rezygnacji z urlopu ani skutecznie pozbawić Cię ekwiwalentu. Porozumienie wymaga zgody obu stron, a prawo do corocznego, płatnego urlopu wypoczynkowego jest niezbywalne.
Porozumienie stron a urlop – najważniejsza różnica
Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron jest dobrowolną umową pracownika i pracodawcy. Obie strony muszą zaakceptować te same warunki, w tym datę ustania zatrudnienia oraz sposób rozliczenia urlopu. Pracodawca może odmówić zawarcia porozumienia, ale nie może uznać, że pracownik zrzekł się ustawowego prawa do urlopu tylko dlatego, że podpisał niekorzystny zapis.
Zrzeczenie się prawa do urlopu jest bezskuteczne. Jeżeli urlop nie zostanie wykorzystany przed zakończeniem zatrudnienia, co do zasady pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny na zasadach określonych w art. 171 Kodeksu pracy. Wyjątkiem jest bezpośrednie zawarcie kolejnej umowy o pracę z tym samym pracodawcą, jeżeli strony uzgodnią wykorzystanie urlopu podczas dalszego zatrudnienia.
Porozumienie stron i wypowiedzenie – jak różnią się zasady urlopu?
Nie należy utożsamiać porozumienia stron z wypowiedzeniem. Wypowiedzenie jest jednostronnym oświadczeniem woli, natomiast porozumienie dochodzi do skutku dopiero po zgodnym zaakceptowaniu warunków przez pracownika i pracodawcę.
| Cecha | Porozumienie stron | Wypowiedzenie |
|---|---|---|
| Wymagana zgoda | Tak, obie strony muszą zaakceptować warunki. | Nie, wypowiedzenie jest co do zasady jednostronne. |
| Urlop przed ustaniem zatrudnienia | Strony mogą uzgodnić wykorzystanie urlopu, ale pracodawca nie może narzucić rezygnacji z niego. | Pracodawca może udzielić urlopu w okresie wypowiedzenia, a pracownik ma obowiązek go wykorzystać. |
| Brak zgody na warunki | Nie dochodzi do rozwiązania umowy w tym trybie. | Wypowiedzenie pozostaje skuteczne, jeżeli zostało prawidłowo złożone. |
| Niewykorzystany urlop | Co do zasady podlega rozliczeniu ekwiwalentem. | Może zostać wykorzystany w okresie wypowiedzenia, a za pozostałą część wypłaca się ekwiwalent. |
Możliwość udzielenia urlopu bez uzyskiwania dodatkowej zgody pracownika wynika z art. 1671 Kodeksu pracy i dotyczy okresu wypowiedzenia. Nie oznacza to, że pracodawca ma takie samo uprawnienie przy rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron.
Co zrobić, gdy pracodawca uzależnia porozumienie od rezygnacji z urlopu?
Odpowiedź w rodzaju „zgodzę się na rozwiązanie umowy, jeśli nie wykorzystasz urlopu i nie będziesz żądać ekwiwalentu” nie jest prostym przyjęciem propozycji pracownika. Zgodnie z art. 300 Kodeksu pracy przy ocenie takich oświadczeń stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego o składaniu i przyjmowaniu ofert. Zmienione warunki są co do zasady nową ofertą.
Możesz ją przyjąć albo odrzucić. Bez zaakceptowania tych samych warunków przez obie strony porozumienie nie zostaje zawarte. W takiej sytuacji postępuj w następujący sposób:
- Poproś o przedstawienie warunków na piśmie, zwłaszcza daty rozwiązania umowy i zasad rozliczenia urlopu.
- Nie podpisuj dokumentu, jeśli zawiera zapis o zrzeczeniu się urlopu lub ekwiwalentu, którego nie akceptujesz.
- Jeżeli odrzucasz propozycję, poinformuj o tym w sposób pozwalający zachować dowód, na przykład e-mailem.
- Przed podpisaniem dokumentu skonsultuj sprawę z prawnikiem, jeżeli pracodawca wywiera presję, grozi zwolnieniem dyscyplinarnym albo kwestionuje należny ekwiwalent.
Nie rozpoczynaj urlopu samowolnie. Sam wniosek urlopowy albo ustna zapowiedź przełożonego nie zawsze oznacza, że urlop został udzielony. Bez potwierdzenia nieobecność może zostać uznana za nieusprawiedliwioną.
Jeżeli urlop został już prawidłowo udzielony przez osobę uprawnioną, samo negocjowanie porozumienia nie odbiera automatycznie prawa do skorzystania z niego. Trzeba jednak odróżnić udzielony urlop od niepotwierdzonych ustaleń lub samego złożenia wniosku. W razie wątpliwości bezpieczniej jest uzyskać jednoznaczne potwierdzenie albo stawić się w pracy i wyjaśnić sytuację.
Ekwiwalent za urlop po 27 stycznia 2026 r.
Jeżeli stosunek pracy zakończy się, a pracownik nie wykorzysta całego należnego urlopu, pracodawca powinien wypłacić ekwiwalent pieniężny. Od 27 stycznia 2026 r. termin wypłaty wynika wprost z art. 171 § 4–5 Kodeksu pracy:
- Co do zasady ekwiwalent wypłaca się w terminie wypłaty wynagrodzenia za pracę ustalonym zgodnie z art. 85 Kodeksu pracy.
- Jeżeli termin wynagrodzenia przypada przed ustaniem zatrudnienia, ekwiwalent wypłaca się w ciągu 10 dni od dnia rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy.
- Jeżeli ostatni dzień tego terminu przypada na dzień wolny od pracy, wypłata powinna nastąpić w dniu poprzedzającym.
- Wyjątek dotyczy kolejnej umowy z tym samym pracodawcą, zawartej bezpośrednio po poprzedniej, jeżeli strony uzgodnią wykorzystanie urlopu podczas kolejnego zatrudnienia.
Przykładowo, gdy wynagrodzenie jest wypłacane 27. dnia miesiąca, a umowa kończy się ostatniego dnia miesiąca, zwykły termin wypłaty przypada przed ustaniem zatrudnienia. W takim przypadku ekwiwalent powinien zostać wypłacony w ciągu 10 dni od zakończenia stosunku pracy.
Co sprawdzić przed podpisaniem porozumienia?
Dokument powinien jasno określać najważniejsze warunki zakończenia zatrudnienia. Przed podpisaniem sprawdź:
- Datę ustania umowy – powinna być jednoznaczna i zgodna z Twoimi ustaleniami.
- Sposób rozliczenia urlopu – wykorzystanie urlopu przed odejściem albo wypłata ekwiwalentu.
- Ewentualne zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy – wraz z okresem, którego dotyczy.
- Rozliczenie wynagrodzenia i innych należności – w tym termin wypłaty ekwiwalentu, jeśli urlop nie zostanie wykorzystany.
Bezpieczny zapis może wskazywać, że niewykorzystany urlop zostanie rozliczony zgodnie z Kodeksem pracy. Nie podpisuj porozumienia pod presją, zwłaszcza gdy pracodawca próbuje uzależnić jego zawarcie od rezygnacji z urlopu lub ekwiwalentu.
Najważniejsze jest to, że nie musisz zgadzać się na takie warunki. Możesz odrzucić propozycję pracodawcy, a niewykorzystany urlop co do zasady powinien zostać rozliczony finansowo, chyba że zachodzi ustawowy wyjątek dotyczący bezpośrednio kolejnej umowy z tym samym pracodawcą.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W przypadku sporu dotyczącego porozumienia, urlopu lub ekwiwalentu warto skonsultować dokumenty z prawnikiem.
