Uzupełniający urlop macierzyński obowiązuje od 19 marca 2025 r. Przysługuje rodzicom dzieci urodzonych przedwcześnie oraz dzieci, które po porodzie wymagały hospitalizacji. Jego wymiar wynosi do 8 albo do 15 tygodni, zależnie od tygodnia ciąży, masy urodzeniowej i czasu pobytu dziecka w szpitalu. Wniosek trzeba złożyć przed zakończeniem podstawowego urlopu macierzyńskiego, co do zasady co najmniej 21 dni wcześniej.
Czym jest uzupełniający urlop macierzyński?
To nowe uprawnienie wprowadzone do Kodeksu pracy ustawą z 6 grudnia 2024 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 1871). Ma zrekompensować rodzicom sytuację, w której urlop macierzyński rozpoczyna się w dniu porodu, mimo że dziecko przez pierwsze tygodnie życia przebywa w szpitalu.
Urlop jest udzielany bezpośrednio po podstawowym urlopie macierzyńskim, jednorazowo i na wniosek pracownika. Może z niego skorzystać pracownica albo pracownik – ojciec wychowujący dziecko. Pracodawca, który otrzyma prawidłowy wniosek, jest obowiązany go uwzględnić.
Ile tygodni uzupełniającego urlopu przysługuje?
Wymiar urlopu oblicza się według zasady „tydzień za tydzień”, czyli za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu przypada tydzień urlopu. Sumuje się okresy hospitalizacji przypadające do odpowiednio 8. albo 15. tygodnia po porodzie. Niepełny tydzień zaokrągla się w górę do pełnego tygodnia.
| Sytuacja dziecka | Wymiar urlopu |
|---|---|
| Urodzenie przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży lub masa urodzeniowa nie większa niż 1000 g | Tydzień urlopu za każdy tydzień hospitalizacji, maksymalnie do 15 tygodni po porodzie |
| Urodzenie po ukończeniu 28. tygodnia i przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży oraz masa urodzeniowa większa niż 1000 g | Tydzień urlopu za każdy tydzień hospitalizacji, maksymalnie do 8 tygodni po porodzie |
| Urodzenie po ukończeniu 37. tygodnia ciąży i hospitalizacja spełniająca ustawowe warunki | Tydzień urlopu za każdy tydzień hospitalizacji od 5. dnia do końca 8. tygodnia po porodzie |
W trzecim przypadku dziecko musi przebywać w szpitalu co najmniej przez 2 kolejne dni, a pierwszy z tych dni musi przypadać między 5. a 28. dniem po porodzie. Hospitalizacja rozpoczęta dopiero 29. dnia po porodzie nie spełnia tego warunku.
Przy porodzie mnogim bierze się pod uwagę masę dziecka o najniższej masie urodzeniowej oraz okres hospitalizacji dziecka, które przebywało w szpitalu najdłużej.
Jak uzyskać uzupełniający urlop macierzyński?
Procedura wymaga złożenia wniosku do pracodawcy. Dokument można przekazać w formie papierowej albo elektronicznej. Zwykły termin to co najmniej 21 dni przed zakończeniem urlopu macierzyńskiego.
Aby prawidłowo przeprowadzić procedurę, wykonaj następujące czynności:
- Zdobądź zaświadczenie ze szpitala dotyczące pobytu dziecka.
- Ustal wymiar urlopu na podstawie tygodnia ciąży, masy urodzeniowej i okresu hospitalizacji.
- Przygotuj wniosek, wskazując termin zakończenia urlopu macierzyńskiego oraz okres, na który ma zostać udzielony urlop uzupełniający.
- Złóż dokumenty pracodawcy nie później niż 21 dni przed końcem podstawowego urlopu macierzyńskiego.
Wniosek powinien zawierać następujące informacje:
- Dane pracownika – imię i nazwisko osoby korzystającej z urlopu.
- Termin zakończenia urlopu macierzyńskiego – data, po której ma rozpocząć się urlop uzupełniający.
- Okres urlopu uzupełniającego – liczba tygodni oraz daty jego rozpoczęcia i zakończenia.
- Oświadczenie dotyczące drugiego rodzica – potwierdzenie braku zamiaru korzystania przez niego z uzupełniającego urlopu albo zasiłku za odpowiadający mu okres.
Do wniosku dołącza się przede wszystkim:
- zaświadczenie wydane przez szpital, w którym przebywało dziecko, z informacją o tygodniu ciąży, masie urodzeniowej i okresie hospitalizacji,
- oświadczenie dotyczące tego, że drugi rodzic nie będzie korzystać z tego samego uprawnienia ani odpowiadającego mu zasiłku,
- inne dokumenty wymagane przepisami dotyczącymi uprawnień rodzicielskich.
W przypadku osoby pobierającej zasiłek bezpośrednio z ZUS konieczne jest także złożenie wniosku o zasiłek macierzyński za okres odpowiadający uzupełniającemu urlopowi. Jeżeli wcześniej wskazano termin rozpoczęcia urlopu rodzicielskiego, po uzyskaniu urlopu uzupełniającego trzeba odpowiednio zaktualizować ten okres.
Ochrona pracownika i zasady wypłaty
Za okres uzupełniającego urlopu macierzyńskiego przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru. Urlop jest dobrowolny, ale jeśli pracownik chce z niego skorzystać, musi wykorzystać go w całości bezpośrednio po podstawowym urlopie macierzyńskim.
Do tego uprawnienia stosuje się ochronę przewidzianą w art. 177 Kodeksu pracy. Obejmuje ona zakaz przygotowywania wypowiedzenia oraz zakaz wypowiedzenia lub rozwiązania umowy w okresie ochronnym, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach. Po zakończeniu urlopu pracodawca powinien dopuścić pracownika do pracy na dotychczasowym stanowisku albo na stanowisku równorzędnym, na warunkach nie mniej korzystnych.
Uzupełniającego urlopu macierzyńskiego nie można podzielić na części. Jeśli rodzic nie rozpocznie go bezpośrednio po podstawowym urlopie macierzyńskim, utraci możliwość wykorzystania tego uprawnienia w późniejszym terminie.
Co z rodzicami, którzy już byli na urlopie 19 marca 2025 r.?
Przepisy przejściowe obejmują osoby, które 19 marca 2025 r. miały prawo do urlopu macierzyńskiego albo już z niego korzystały. W ich przypadku nie obowiązuje standardowy termin 21 dni. Wniosek o uzupełniający urlop można złożyć najpóźniej w ostatnim dniu podstawowego urlopu macierzyńskiego albo urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego.
Najważniejsze jest więc sprawdzenie trzech elementów: dokumentacji ze szpitala, właściwego wymiaru urlopu oraz terminu złożenia wniosku. Podstawą prawną jest art. 1802 Kodeksu pracy, dodany ustawą z 6 grudnia 2024 r.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W sprawie konkretnego uprawnienia warto zweryfikować dokumenty u pracodawcy, ZUS lub specjalisty z zakresu prawa pracy.
