Na pełnym etacie przysługuje 20 dni urlopu przy stażu krótszym niż 10 lat albo 26 dni przy stażu wynoszącym co najmniej 10 lat. Przy zatrudnieniu tylko przez część roku lub na niepełny etat stosuje się wyliczenie proporcjonalne, a niepełny wynik zaokrągla w górę do pełnego dnia.
Ile dni urlopu przysługuje pracownikowi?
Podstawą obliczeń jest staż urlopowy. Zgodnie z Kodeksem pracy do stażu wlicza się nie tylko wcześniejsze okresy zatrudnienia, lecz także niektóre okresy nauki.
| Staż pracy | Wymiar urlopu na pełnym etacie |
|---|---|
| Mniej niż 10 lat | 20 dni |
| Co najmniej 10 lat | 26 dni |
Jeżeli pracownik jest zatrudniony tylko przez część roku, ustala się urlop proporcjonalny. Niepełny miesiąc zatrudnienia zaokrągla się w górę do pełnego miesiąca, a niepełny dzień urlopu – w górę do pełnego dnia.
Szybkie przypomnienie: niepełny miesiąc pracy oznacza pełny miesiąc do obliczeń, a wynik zawierający część dnia zaokrągla się w górę.
Co wlicza się do stażu urlopowego?
Do stażu wpływającego na wymiar urlopu wlicza się poprzednie okresy zatrudnienia, niezależnie od przerw między umowami. Okres pracy można potwierdzić przede wszystkim świadectwem pracy, ale w uzasadnionych przypadkach także innymi dokumentami.
Do stażu może zostać doliczony również okres ukończonej nauki. Nie sumuje się jednak okresów nauki z kilku szkół. Przyjmuje się jeden, najkorzystniejszy okres.
| Ukończona szkoła | Lata doliczane do stażu |
|---|---|
| Zasadnicza lub równorzędna szkoła zawodowa | Czas nauki przewidziany programem, maksymalnie 3 lata |
| Średnia szkoła zawodowa | Czas nauki przewidziany programem, maksymalnie 5 lat |
| Średnia szkoła zawodowa dla absolwentów szkoły zasadniczej | 5 lat |
| Średnia szkoła ogólnokształcąca | 4 lata |
| Szkoła policealna | 6 lat |
| Szkoła wyższa | 8 lat |
Do stażu urlopowego mogą być wliczane także inne okresy przewidziane przepisami, między innymi:
- okresy wcześniejszego zatrudnienia w kraju i za granicą
- urlop wychowawczy
- okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych
- niektóre okresy pracy w gospodarstwie rolnym
Umowa zlecenia, umowa o dzieło i prowadzenie działalności gospodarczej co do zasady nie zwiększają stażu urlopowego.
Jak obliczyć urlop proporcjonalny?
Urlop proporcjonalny stosuje się między innymi wtedy, gdy zatrudnienie rozpoczyna się lub kończy w trakcie roku albo gdy pracownik zmienia pracodawcę. Wzór wygląda następująco:
(liczba miesięcy zatrudnienia lub miesięcy pozostałych do końca roku ÷ 12) × roczny wymiar urlopu
Obliczenie można wykonać w kilku krokach:
- Ustal, czy przysługuje Ci 20 czy 26 dni urlopu.
- Ustal liczbę miesięcy podlegających rozliczeniu.
- Podziel tę liczbę przez 12 i pomnóż przez roczny wymiar urlopu.
- Zaokrąglij niepełny wynik w górę do pełnego dnia.
Przykład: pracownikowi z co najmniej 10-letnim stażem przysługuje 26 dni urlopu. Jeżeli w danym zakładzie ma przepracować sześć miesięcy, obliczenie wygląda tak:
6 ÷ 12 × 26 = 13 dni
Przy zatrudnieniu na pół etatu roczny wymiar także obniża się proporcjonalnie. Pracownik z prawem do 20 dni na pełnym etacie otrzyma 10 dni na pół etatu, a osoba z prawem do 26 dni – 13 dni.
Jeżeli wymiar etatu zmienia się w trakcie roku, okres przed zmianą i okres po zmianie zwykle rozlicza się osobno, a następnie sumuje wyniki. Przy zmianie pracodawcy ogólny limit urlopu za rok nie zwiększa się. Każdy pracodawca rozlicza część przypadającą na okres zatrudnienia, z uwzględnieniem urlopu wykorzystanego wcześniej.
Jak liczyć urlop w pierwszej pracy?
Osoba podejmująca pierwszą pracę w życiu nabywa prawo do urlopu na innych zasadach. W pierwszym roku pracy nie otrzymuje od razu całej rocznej puli. Prawo powstaje z upływem każdego miesiąca pracy, w wysokości 1/12 wymiaru przysługującego po przepracowaniu roku.
- Ustal podstawowy wymiar urlopu, zwykle 20 dni.
- Podziel go przez 12 miesięcy.
- Pomnóż wynik przez liczbę pełnych miesięcy pracy.
- Udzielaj urlopu po nabyciu prawa z upływem kolejnych miesięcy pracy.
Przy wymiarze 20 dni jeden miesiąc daje 1/12, czyli 1,66 dnia urlopu. W tym przypadku nie zaokrągla się automatycznie niepełnego dnia w górę. Urlop może być rozliczany w godzinach, ponieważ jeden dzień urlopu odpowiada co do zasady ośmiu godzinom pracy.
Jeżeli pracownik rozpoczął pierwszą pracę 13 sierpnia, pierwszy miesiąc pracy upływa 12 września. Dopiero wtedy nabywa prawo do pierwszej części urlopu. W kolejnym roku kalendarzowym przechodzi na zasady ogólne i co do zasady nabywa urlop w pełnym rocznym wymiarze, proporcjonalnie do etatu.
Najważniejsze dla prawidłowego wyniku są trzy dane: staż urlopowy, liczba miesięcy podlegających rozliczeniu oraz wymiar etatu. Po ich ustaleniu należy zastosować właściwy wzór i zaokrąglić wynik zgodnie z zasadami Kodeksu pracy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji z działem kadr, Państwową Inspekcją Pracy lub prawnikiem.
