L4 nie przedłuża umowy o pracę na czas określony. Zatrudnienie kończy się w dniu wskazanym w umowie, nawet jeśli zwolnienie lekarskie nadal trwa. Po ustaniu zatrudnienia pracownik może jednak zachować prawo do zasiłku chorobowego z ZUS. Wyjątkiem od zasady dotyczącej daty końcowej jest ciąża, w której umowa terminowa może przedłużyć się do dnia porodu.
Czy L4 przedłuża umowę na czas określony?
Nie. Umowa na czas określony rozwiązuje się z upływem terminu, na jaki została zawarta. Sama choroba ani trwające e-ZLA nie przesuwają daty zakończenia zatrudnienia.
Inaczej wygląda sytuacja pracownicy w ciąży. Jeżeli umowa na czas określony miałaby rozwiązać się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, co do zasady przedłuża się z mocy prawa do dnia porodu. To ciąża, a nie samo L4, jest podstawą przedłużenia. Wyjątek dotyczy między innymi umowy zawartej w celu zastępstwa nieobecnego pracownika.
Wypowiedzenie a upływ terminu umowy
Wątpliwości często wynikają z utożsamiania dwóch różnych sytuacji. Art. 41 Kodeksu pracy chroni pracownika przed wypowiedzeniem umowy podczas usprawiedliwionej nieobecności, w tym choroby. Nie zatrzymuje jednak terminu, na który zawarto umowę.
Wypowiedzenie jest oświadczeniem jednej ze stron i prowadzi do rozwiązania umowy po upływie okresu wypowiedzenia. Upływ terminu umowy następuje automatycznie, zgodnie z wcześniejszym ustaleniem stron. Pracodawca nie musi składać dodatkowego wypowiedzenia, dlatego ochrona z art. 41 Kodeksu pracy nie powoduje dalszego trwania umowy terminowej.
Zmienia się natomiast sposób rozliczania choroby. Do dnia ustania zatrudnienia pracownik może otrzymywać wynagrodzenie chorobowe albo zasiłek chorobowy na zasadach obowiązujących w czasie pracy. Po tej dacie były pracodawca nie wypłaca już wynagrodzenia chorobowego za kolejne dni, a sprawę przejmuje ZUS.
| Okres | Płatnik | Uwagi |
|---|---|---|
| Trwanie zatrudnienia, pierwsze 33 dni choroby w roku | Pracodawca | Pracownik otrzymuje wynagrodzenie chorobowe. Od roku następującego po ukończeniu 50 lat limit wynosi 14 dni. |
| Trwanie zatrudnienia po wykorzystaniu limitu wynagrodzenia | ZUS albo pracodawca będący płatnikiem zasiłków | Wypłacany jest zasiłek chorobowy. |
| Okres po ustaniu umowy | ZUS | Możliwy jest zasiłek chorobowy, jeśli zostały spełnione warunki ustawowe. |
Kiedy przysługuje zasiłek po ustaniu zatrudnienia?
Najprostszy przypadek to choroba rozpoczęta jeszcze podczas zatrudnienia, która trwa bez przerwy po zakończeniu umowy. Wtedy prawo do świadczenia za dalszy okres może zostać zachowane, ale po ustaniu ubezpieczenia wypłata ma formę zasiłku chorobowego z ZUS.
Jeżeli niezdolność do pracy powstała dopiero po ustaniu umowy, wymagania są bardziej rygorystyczne. Niezdolność musi trwać nieprzerwanie co najmniej 30 dni i powstać nie później niż w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia. Przy określonych chorobach zakaźnych lub chorobach, których objawy ujawniają się później, termin może wynosić do 3 miesięcy.
W praktyce trzeba sprawdzić następujące warunki:
- choroba rozpoczęła się w czasie zatrudnienia albo w ustawowym terminie po jego zakończeniu,
- zwolnienie zachowuje ciągłość, a przy chorobie powstałej po ustaniu ubezpieczenia trwa co najmniej 30 dni,
- pracownik spełnił wymagany okres podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, jeżeli jest on wymagany w danej sytuacji,
- nie występuje żadna przesłanka wyłączająca prawo do zasiłku.
Za okres po ustaniu zatrudnienia zasiłek chorobowy przysługuje co do zasady maksymalnie przez 91 dni. Ograniczenie to nie działa w taki sam sposób w szczególnych przypadkach, między innymi ciąży lub gruźlicy. Standardowo zasiłek wynosi 80% podstawy wymiaru, a w sytuacjach określonych w przepisach może wynosić 100%.
Zasiłek po ustaniu zatrudnienia nie przysługuje między innymi wtedy, gdy osoba:
- ma ustalone prawo do emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy,
- kontynuuje lub podejmuje działalność zarobkową stanowiącą tytuł do ubezpieczenia chorobowego albo dającą prawo do świadczeń za czas choroby,
- pobiera zasiłek dla bezrobotnych, zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne,
- nie nabyła prawa do zasiłku w czasie ubezpieczenia, na przykład z powodu braku wymaganego okresu wyczekiwania,
- podlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu rolników.
Przerwa między zwolnieniami może mieć znaczenie dla prawa do świadczenia. Dlatego nie należy zakładać, że każde kolejne L4 automatycznie będzie traktowane jako kontynuacja poprzedniej niezdolności.
Co zrobić po zakończeniu umowy?
Po ustaniu zatrudnienia e-ZLA trafia do ZUS elektronicznie, ale samo wystawienie zwolnienia nie zawsze wystarcza do wypłaty pieniędzy. Pracownik powinien dopilnować kilku formalności:
- Sprawdź daty – ustal dzień zakończenia umowy, początek choroby i ciągłość kolejnych zwolnień.
- Złóż wniosek o zasiłek – zwykle na formularzu ZAS-53, jeśli ZUS nie ma już dokumentu pozwalającego potraktować e-ZLA jako wniosku.
- Przekaż oświadczenie Z-10 – jest ono potrzebne przy ubieganiu się o świadczenie za okres po ustaniu ubezpieczenia, między innymi w celu potwierdzenia braku innych tytułów i świadczeń wyłączających prawo do zasiłku.
- Upewnij się, że pracodawca przekazał Z-3 – zaświadczenie płatnika składek zawiera dane potrzebne do ustalenia prawa do świadczenia i jego podstawy.
- Monitoruj sprawę w ZUS – sprawdź status dokumentów i reaguj na ewentualne wezwania do uzupełnienia braków.
Pracodawca rozlicza chorobę tylko do dnia ustania stosunku pracy i przekazuje do ZUS wymagane informacje. W świadectwie pracy wykazuje okresy choroby przypadające w czasie zatrudnienia, a nie dni po jego zakończeniu.
Najczęstsze pytania
Czy pracodawca może zakończyć umowę podczas L4?
Jeżeli umowa jest zawarta na czas określony, może zakończyć się w ustalonym terminie także podczas choroby. To nie jest wypowiedzenie, lecz upływ czasu, na który została zawarta. W przypadku wypowiedzenia obowiązują natomiast zasady ochrony z art. 41 Kodeksu pracy, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach.
Co z umową terminową pracownicy w ciąży?
Jeżeli umowa miałaby rozwiązać się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, co do zasady przedłuża się do dnia porodu. Dotyczy to także sytuacji, gdy pracownica przebywa na L4. Szczegółowe znaczenie mogą mieć rodzaj umowy i moment potwierdzenia ciąży.
Czy trzeba dostarczyć papierowe zwolnienie?
Przy e-ZLA lekarz przekazuje zwolnienie elektronicznie do ZUS, więc pracownik co do zasady nie dostarcza papierowego dokumentu. Nadal trzeba jednak złożyć wymagany wniosek i oświadczenie, zwłaszcza gdy zwolnienie obejmuje okres po ustaniu zatrudnienia.
Co jeśli zachoruję dopiero po końcu umowy?
Możesz mieć prawo do zasiłku z ZUS, jeśli choroba powstanie w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia, będzie trwała bez przerwy co najmniej 30 dni i nie wystąpią ustawowe wyłączenia. Przy niektórych chorobach termin na powstanie niezdolności wynosi do 3 miesięcy.
Najważniejsze rozróżnienie jest proste: L4 nie przedłuża umowy terminowej, ale nie musi oznaczać utraty świadczenia. Po dacie zakończenia zatrudnienia zmienia się przede wszystkim płatnik – z pracodawcy na ZUS.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W sprawach dotyczących ciąży, odmowy wypłaty świadczenia lub sporu z pracodawcą warto skonsultować się z ZUS albo prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy.
