L4 nie przedłuża automatycznie umowy o pracę. Umowa na czas określony kończy się w dniu wskazanym w jej treści, nawet jeśli pracownik nadal jest niezdolny do pracy. Zwolnienie lekarskie chroni co do zasady przed wypowiedzeniem, ale nie zatrzymuje upływu terminu umowy ani okresu wypowiedzenia. Wyjątkiem jest ciąża, gdy umowa terminowa może przedłużyć się do dnia porodu.
Czy L4 przedłuża umowę o pracę?
Trzeba rozróżnić dwie sytuacje. Umowa na czas określony rozwiązuje się z upływem czasu, na jaki została zawarta. Jeżeli w dokumencie wskazano 31 sierpnia jako ostatni dzień zatrudnienia, stosunek pracy ustaje tego dnia, nawet gdy e-ZLA obejmuje także wrzesień.
Inaczej wygląda wypowiedzenie. Art. 41 Kodeksu pracy co do zasady zabrania pracodawcy wypowiadania umowy podczas usprawiedliwionej nieobecności pracownika, w tym choroby, jeżeli nie upłynął jeszcze okres pozwalający na rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia. Ten przepis dotyczy samego wypowiedzenia, a nie automatycznego upływu terminu umowy.
Jeżeli wypowiedzenie zostało doręczone wcześniej, późniejsze L4 nie wstrzymuje biegu okresu wypowiedzenia. Umowa zakończy się w ustalonym terminie, choć choroba może trwać nadal.
Umowa terminowa a wypowiedzenie – jaka jest różnica?
Przy upływie terminu umowa kończy się automatycznie, bez składania dodatkowego oświadczenia przez pracodawcę. Przy wypowiedzeniu jedna ze stron składa oświadczenie, a zatrudnienie trwa do końca okresu wypowiedzenia. W obu przypadkach L4 nie przesuwa daty zakończenia zatrudnienia.
Ochrona z art. 41 Kodeksu pracy nie ma charakteru absolutnego. Pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia w sytuacjach przewidzianych w art. 53 Kodeksu pracy, między innymi przy długotrwałej niezdolności do pracy. Szczególne zasady obowiązują także w razie upadłości lub likwidacji pracodawcy. Nie zmienia to jednak podstawowej reguły dotyczącej umowy terminowej, która kończy się wraz z upływem ustalonej daty.
Kto płaci za L4 po zakończeniu umowy?
Do ostatniego dnia zatrudnienia pracownik może otrzymywać wynagrodzenie chorobowe, o ile spełnia warunki do tego świadczenia i nie wykorzystał rocznego limitu. Co do zasady pracodawca finansuje wynagrodzenie chorobowe za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, a od roku następującego po ukończeniu 50 lat – za pierwsze 14 dni.
Po ustaniu zatrudnienia pracodawca nie wypłaca już wynagrodzenia chorobowego. Za dalszy okres może przysługiwać zasiłek chorobowy z ZUS. To dwa różne świadczenia, choć oba dotyczą niezdolności do pracy.
| Okres | Płatnik | Rodzaj świadczenia |
|---|---|---|
| Choroba w czasie zatrudnienia, w ramach limitu | Pracodawca | Wynagrodzenie chorobowe |
| Choroba w czasie zatrudnienia po wykorzystaniu limitu | ZUS albo pracodawca jako płatnik zasiłków | Zasiłek chorobowy |
| Choroba po ustaniu zatrudnienia | ZUS | Zasiłek chorobowy |
Przykładowo, jeśli umowa kończy się 31 sierpnia, a e-ZLA obejmuje okres do 15 września, pracodawca rozlicza świadczenie najwyżej do 31 sierpnia. Od 1 września, przy spełnieniu warunków ustawowych, zasiłek może wypłacać ZUS.
Co zrobić, gdy umowa kończy się podczas L4?
Po ustaniu zatrudnienia warto uporządkować daty i dokumenty. Kolejne działania powinny wyglądać następująco:
- Sprawdź datę końca umowy – ustal, czy zatrudnienie kończy się przez upływ terminu, czy przez zakończenie okresu wypowiedzenia.
- Zweryfikuj ciągłość e-ZLA – sprawdź, czy zwolnienie obejmuje także dzień następujący po ustaniu zatrudnienia i czy między kolejnymi okresami nie ma przerwy.
- Sprawdź profil PUE ZUS – tam można znaleźć informacje o e-ZLA, statusie sprawy i wezwaniach do uzupełnienia dokumentów.
- Złóż dokumenty wymagane przez ZUS – zwykle potrzebne są wniosek ZAS-53 oraz oświadczenie Z-10 dotyczące ubiegania się o świadczenie po ustaniu ubezpieczenia.
- Upewnij się, że pracodawca przesłał Z-3 – zaświadczenie płatnika składek zawiera dane potrzebne do ustalenia prawa do zasiłku i jego podstawy.
Elektroniczne zwolnienie e-ZLA trafia do systemu ZUS, dlatego pracownik co do zasady nie musi dostarczać go osobiście. Samo przesłanie e-ZLA nie zastępuje jednak dokumentów wymaganych do wypłaty świadczenia po ustaniu zatrudnienia.
Terminowość przekazania formularza Z-3 ma znaczenie dla sprawności postępowania. Jeżeli dokument nie został przesłany, warto skontaktować się z byłym pracodawcą i sprawdzić status sprawy w ZUS.
Kiedy zasiłek chorobowy po ustaniu umowy przysługuje?
Jeśli niezdolność do pracy rozpoczęła się jeszcze w czasie zatrudnienia i trwa bez przerwy po jego zakończeniu, pracownik może zachować prawo do zasiłku za dalszy okres. Nie oznacza to jednak nieograniczonej wypłaty. Za okres po ustaniu ubezpieczenia zasiłek przysługuje co do zasady maksymalnie przez 91 dni, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach.
Jeżeli choroba rozpoczyna się dopiero po ustaniu umowy, obowiązują dodatkowe warunki. Niezdolność do pracy musi powstać nie później niż w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia i trwać nieprzerwanie co najmniej 30 dni. Przy chorobach zakaźnych lub innych schorzeniach, których objawy ujawniają się po dłuższym czasie, termin może wynosić do 3 miesięcy.
Przerwa między zwolnieniami może zmienić ocenę prawa do świadczenia. Dlatego trzeba sprawdzić nie tylko datę końca umowy, lecz także pierwszy dzień każdej niezdolności do pracy i ciągłość kolejnych e-ZLA.
Po ustaniu zatrudnienia ZUS może odmówić zasiłku między innymi wtedy, gdy osoba:
- ma ustalone prawo do emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy,
- podejmuje lub kontynuuje działalność zarobkową stanowiącą tytuł do ubezpieczenia chorobowego albo dającą prawo do świadczeń za czas choroby,
- jest uprawniona do zasiłku dla bezrobotnych, świadczenia przedemerytalnego lub podobnego świadczenia,
- nie nabyła prawa do świadczeń w czasie ubezpieczenia, na przykład z powodu niespełnienia okresu wyczekiwania,
- wykorzystuje zwolnienie niezgodnie z jego celem albo wykonuje w tym czasie pracę zarobkową.
Uwaga: samo posiadanie L4 nie gwarantuje wypłaty pieniędzy po zakończeniu umowy. ZUS bada datę powstania niezdolności, jej ciągłość, długość oraz występowanie okoliczności wyłączających prawo do zasiłku. Podjęcie nowej pracy lub innej działalności zarobkowej może wpłynąć na prawo do świadczenia.
Ciąża a koniec umowy na czas określony
Ciąża jest szczególnym wyjątkiem. Jeżeli umowa na czas określony miałaby rozwiązać się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, co do zasady przedłuża się do dnia porodu. Dotyczy to także pracownicy przebywającej na L4. Przedłużenie nie wynika jednak ze zwolnienia lekarskiego, lecz z ochrony związanej z ciążą.
Wyjątkiem od tej zasady jest między innymi umowa zawarta w celu zastępstwa nieobecnego pracownika. W sprawie ciąży i rodzaju umowy znaczenie mają konkretne daty oraz treść dokumentu, dlatego przy wątpliwościach dotyczących ochrony zatrudnienia warto skonsultować sprawę z ZUS albo specjalistą prawa pracy.
Najważniejsze rozróżnienie jest proste: koniec umowy i koniec prawa do świadczenia to nie zawsze ta sama data. L4 nie przedłuża zatrudnienia, ale przy spełnieniu warunków może pozwolić na dalsze pobieranie zasiłku chorobowego z ZUS.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Przepisy dotyczące świadczeń chorobowych mogą zależeć od szczegółów konkretnej sytuacji. W przypadku sporu z pracodawcą lub ZUS warto skonsultować sprawę z prawnikiem albo bezpośrednio z ZUS.
