L4 wystawione pracownikowi przerywa urlop wypoczynkowy z mocy prawa. Niewykorzystana część urlopu nie przepada, lecz powinna zostać udzielona w późniejszym terminie. Inaczej jest przy chorobie dziecka – samo zwolnienie na opiekę nie przerywa urlopu rodzica.
Choroba przed urlopem a choroba w jego trakcie
Znaczenie ma moment, w którym wystąpi niezdolność do pracy. Jeżeli L4 kończy się przed pierwszym dniem wcześniej zatwierdzonego urlopu, pracownik może rozpocząć wypoczynek zgodnie z ustalonym terminem. Nie musi składać nowego wniosku, o ile urlop został prawidłowo udzielony przez pracodawcę.
Jeżeli zwolnienie obejmuje pierwszy dzień urlopu, pracownik nie może rozpocząć wypoczynku. Pracodawca przesuwa termin na podstawie art. 165 Kodeksu pracy, ponieważ czasowa niezdolność do pracy jest usprawiedliwioną przyczyną uniemożliwiającą rozpoczęcie urlopu. Gdy choroba pojawi się już w trakcie urlopu, zastosowanie ma art. 166 Kodeksu pracy. Wtedy urlop zostaje przerwany, a niewykorzystane dni należy ustalić na później.
| Sytuacja | Czy przerywa urlop? | Co z terminem urlopu? |
|---|---|---|
| Choroba przed urlopem, L4 kończy się przed jego rozpoczęciem | Nie | Urlop rozpoczyna się w zatwierdzonym terminie. |
| Choroba obejmuje pierwszy dzień urlopu | Urlop nie rozpoczyna się | Termin trzeba przesunąć na później. |
| Choroba pracownika w trakcie urlopu | Tak, z mocy prawa | Niewykorzystana część urlopu jest udzielana w późniejszym terminie. |
| Choroba dziecka w trakcie urlopu | Nie | Urlop trwa zgodnie z ustalonym terminem. |
Art. 165 Kodeksu pracy dotyczy przesunięcia urlopu, którego pracownik nie może rozpocząć w ustalonym terminie. Art. 166 odnosi się do urlopu już rozpoczętego. Wymienia sytuacje, w których niewykorzystana część urlopu musi zostać udzielona później. L4 pracownika zmienia więc status nieobecności z urlopowej na chorobową automatycznie. Pracownik nie musi składać osobnego oświadczenia o przerwaniu urlopu.
[ picture_1 ]
Co zrobić po otrzymaniu L4 podczas urlopu?
Po zachorowaniu w trakcie urlopu postępowanie powinno przebiegać w następującej kolejności:
- Umów wizytę u lekarza i uzyskaj zwolnienie, jeżeli stan zdrowia uzasadnia czasową niezdolność do pracy.
- Poinformuj pracodawcę o chorobie oraz okresie objętym L4, zgodnie z zasadami obowiązującymi w zakładzie pracy.
- Sprawdź, czy zwolnienie zostało prawidłowo przekazane elektronicznie przez system ZUS. Jeżeli pracodawca nie ma dostępu do dokumentu albo wymaga dodatkowego potwierdzenia, przekaż mu informację o L4.
- Po zakończeniu choroby uzgodnij z pracodawcą termin wykorzystania pozostałej części urlopu.
Samowolne przedłużenie urlopu po zakończeniu L4 jest niedopuszczalne. Pracownik może wykorzystać niewykorzystane dni dopiero w terminie ustalonym z pracodawcą albo wynikającym z prawidłowo udzielonego urlopu. Samo złożenie wniosku urlopowego nie daje jeszcze prawa do nieobecności, jeżeli pracodawca go nie zaakceptował.
Jakie zdarzenia przerywają urlop?
Art. 166 Kodeksu pracy zawiera zamknięty katalog sytuacji, w których niewykorzystana część urlopu powinna zostać udzielona później. Należą do niego:
- Czasowa niezdolność do pracy wskutek choroby pracownika.
- Odosobnienie w związku z chorobą zakaźną.
- Ćwiczenia wojskowe albo przeszkolenie wojskowe trwające do 3 miesięcy, w zakresie wskazanym w przepisie.
- Urlop macierzyński oraz przypadki urlopów związanych z rodzicielstwem wskazane w przepisach.
Choroba dziecka lub konieczność sprawowania nad nim opieki nie znajduje się w tym katalogu. Zwolnienie lekarskie wystawione rodzicowi na opiekę nie powoduje więc automatycznego przerwania jego urlopu wypoczynkowego. Pracownik może poprosić o zmianę terminu, ale pracodawca nie ma takiego samego obowiązku jak przy własnej chorobie pracownika.
Jeżeli dziecko zachoruje jeszcze przed rozpoczęciem urlopu, sytuacja może wyglądać inaczej. Zwolnienie na opiekę może stanowić podstawę do przesunięcia urlopu, ponieważ pracownik nie rozpoczyna go w ustalonym terminie z powodu usprawiedliwionej nieobecności. Wymaga to jednak prawidłowego udokumentowania i ustalenia, że urlop był rzeczywiście udzielony, a nie tylko objęty niezatwierdzonym wnioskiem.
Odrębne zasady dotyczą urlopu bezpłatnego, macierzyńskiego, rodzicielskiego i ojcowskiego. L4 co do zasady nie przerywa tych okresów na zasadach właściwych dla urlopu wypoczynkowego. Podczas urlopu bezpłatnego stosunek pracy jest zawieszony, dlatego sama choroba nie daje za ten czas prawa do świadczeń chorobowych. Urlop wypoczynkowy jest natomiast okresem, w którym pracownik pozostaje w gotowości do korzystania z uprawnień wynikających ze stosunku pracy, a własna choroba przerywa jego bieg.
Badania kontrolne po długiej chorobie
Jeżeli niezdolność do pracy trwała nieprzerwanie dłużej niż 30 dni, przed dopuszczeniem do pracy pracownik musi przejść badania kontrolne medycyny pracy. Ich celem jest potwierdzenie, że nie ma przeciwwskazań do wykonywania obowiązków na danym stanowisku.
Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z 18 stycznia 2017 r., sygn. III PK 9/16, pracodawca nie powinien udzielać urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po takiej chorobie, jeżeli pracownik nie ma wymaganego zaświadczenia. Najpierw należy uzyskać potwierdzenie zdolności do pracy, a dopiero potem rozpocząć urlop. Dotyczy to także urlopu na żądanie.
Po otrzymaniu zaświadczenia i uzgodnieniu terminu pracownik może rozpocząć wypoczynek. W razie sporu z pracodawcą znaczenie mają dokumenty potwierdzające daty L4, zatwierdzenie urlopu oraz sposób przekazania informacji.
Artykuł ma charakter informacyjny i opisuje ogólne zasady wynikające z Kodeksu pracy. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy sporze z pracodawcą, warto skonsultować dokumenty z prawnikiem prawa pracy.
