Tak. Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą może otrzymać zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego. Formalnie nie jest to urlop udzielany przez pracodawcę, lecz świadczenie wypłacane przez ZUS. Przysługuje przez 14 dni kalendarzowych, nie wymaga zawieszenia firmy i pozwala nadal wystawiać faktury.
Urlop ojcowski na działalności – na czym polega?
Osoba na JDG nie składa wniosku o urlop do pracodawcy, ponieważ go nie ma. Wnioskuje w ZUS o zasiłek macierzyński za okres odpowiadający urlopowi ojcowskiemu. Prawo do świadczenia jest niezależne od tego, czy matka dziecka korzysta z urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego.
Świadczenie obejmuje 14 dni kalendarzowych. Możesz wykorzystać je jednorazowo albo w dwóch częściach, przy czym każda część musi trwać co najmniej 7 dni. Termin mija z końcem 12. miesiąca życia dziecka. Przy przysposobieniu obowiązują odrębne terminy związane z uprawomocnieniem się postanowienia sądu.
Jakie warunki trzeba spełnić?
Prawo do zasiłku zależy przede wszystkim od podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Przy tym świadczeniu nie obowiązuje 90-dniowy okres wyczekiwania znany z zasiłku chorobowego. Nie oznacza to jednak, że można pominąć formalne zgłoszenie do ubezpieczenia i opłacanie składek.
Przed złożeniem wniosku sprawdź następujące warunki:
- Ubezpieczenie chorobowe – musisz podlegać dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu działalności.
- Brak istotnych zaległości w ZUS – zadłużenie przekraczające ustawowy limit może wstrzymać wypłatę do czasu jego uregulowania.
- Termin – 14 dni trzeba wykorzystać przed ukończeniem przez dziecko 12. miesiąca życia.
- Dokumentacja – wniosek i załączniki należy przekazać do ZUS przed rozpoczęciem okresu pobierania świadczenia.
Ile można zyskać?
Zysk przedsiębiorcy składa się z dwóch elementów. Pierwszym jest zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego, który wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku. Drugim jest proporcjonalne zmniejszenie składek społecznych za dni, w których pobierasz świadczenie. Składka zdrowotna co do zasady pozostaje obowiązkowa.
Nie ma jednej kwoty dla każdego przedsiębiorcy. Podstawa zasiłku zależy od historii ubezpieczenia i podstawy, od której opłacano składkę chorobową, a oszczędność składkowa zależy od miesiąca, w którym przypadają poszczególne dni urlopu.
| Rodzaj rozliczenia | Zasiłek za 14 dni | Oszczędność na składkach społecznych | Łączny efekt |
|---|---|---|---|
| Duży ZUS | Wyższy, zależny od podstawy wymiaru | Zwykle większa niż przy preferencyjnej podstawie | Zasiłek powiększony o proporcjonalnie pomniejszone składki |
| Mały lub preferencyjny ZUS | Niższy, ponieważ podstawa jest niższa | Zwykle mniejsza niż przy dużym ZUS | Zasiłek powiększony o niższą oszczędność składkową |
Przy wyliczeniu trzeba uwzględnić liczbę dni kalendarzowych w danym miesiącu oraz to, czy 14-dniowy okres przypada w jednym miesiącu, czy przechodzi na dwa miesiące. Konkretne stawki ZUS zmieniają się, dlatego bieżące wyliczenie najlepiej oprzeć na deklarowanej podstawie i aktualnych danych płatnika.
W trakcie pobierania zasiłku nie musisz zawieszać działalności. Możesz wykonywać czynności związane z firmą, uzyskiwać przychody i wystawiać faktury. Samo pobieranie zasiłku nie odbiera przedsiębiorcy prawa do prowadzenia JDG.
Jak złożyć wniosek w ZUS?
Przygotuj podstawowe dokumenty i wykonaj następujące czynności:
- Sprawdź ubezpieczenie – upewnij się, że podlegasz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu i masz uregulowane rozliczenia z ZUS.
- Zaloguj się do PUE ZUS lub eZUS – przejdź do części przeznaczonej dla ubezpieczonego.
- Wybierz formularz ZAO – w dokumentach roboczych utwórz wniosek o zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego.
- Dodaj akt urodzenia dziecka – dołącz kopię lub skan dokumentu, potwierdzając jego zgodność z oryginałem, jeśli wymaga tego formularz.
- Przygotuj Z-3b – zaświadczenie płatnika składek przedsiębiorca przekazuje w części płatnika na PUE ZUS.
- Wyślij dokumenty przed rozpoczęciem świadczenia – zachowaj urzędowe potwierdzenie wysłania i sprawdzaj korespondencję na koncie ZUS.
Podstawowy zestaw dokumentów obejmuje:
- wniosek ZAO,
- formularz Z-3b,
- akt urodzenia dziecka,
- dokument potwierdzający przysposobienie, jeśli świadczenie dotyczy dziecka adoptowanego.
Oprócz wniosku o świadczenie trzeba prawidłowo zmienić zgłoszenia ubezpieczeniowe. Od dnia rozpoczęcia pobierania zasiłku dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustaje z mocy prawa. Po przyznaniu świadczenia przedsiębiorca składa zwykle ZUS ZWUA, a następnie ZUS ZZA, aby pozostać przy ubezpieczeniu zdrowotnym. Szczegóły techniczne mogą zależeć od aktualnego tytułu ubezpieczenia, dlatego warto uzgodnić je z księgowym lub ZUS.
Co zrobić po zakończeniu zasiłku?
Po upływie 14 dni nie wracasz automatycznie do poprzedniego zakresu ubezpieczeń. Trzeba ponownie uporządkować zgłoszenia, aby zachować ochronę chorobową i prawidłowo rozliczyć składki.
Po zakończeniu świadczenia sprawdź te formalności:
- Wyrejestruj się z ubezpieczenia zdrowotnego na aktualnym kodzie, jeśli wymaga tego zmiana tytułu ubezpieczenia.
- Zgłoś się ponownie do ubezpieczeń społecznych na formularzu ZUS ZUA.
- Wznow opłacanie składek społecznych za okres po zakończeniu zasiłku.
- Zweryfikuj deklarację ZUS DRA i proporcjonalne rozliczenie składek w miesiącu, którego dotyczył zasiłek.
- Kontynuuj wystawianie faktur zgodnie z rzeczywistymi operacjami firmy.
Najczęstszy błąd polega na pominięciu ponownego zgłoszenia do ubezpieczenia chorobowego. Jeśli chcesz zachować to ubezpieczenie po zakończeniu zasiłku, dopilnuj złożenia ZUS ZUA w odpowiednim terminie. Przy niepewności co do kodów ubezpieczenia lub rozliczenia składek bezpieczniej przekazać sprawę biuru rachunkowemu.
Artykuł ma charakter informacyjny. Wysokość świadczenia i sposób rozliczenia składek zależą od indywidualnej sytuacji przedsiębiorcy oraz aktualnych przepisów. Przed wysłaniem dokumentów sprawdź bieżące wymagania ZUS.
