Standardowo płatne zwolnienie lekarskie wynosi 80% podstawy wymiaru świadczenia. W określonych sytuacjach, między innymi w czasie ciąży, po wypadku w drodze do pracy lub w związku z dawstwem komórek, tkanek albo narządów, przysługuje 100% podstawy. Świadczenie obejmuje każdy dzień niezdolności do pracy, także soboty, niedziele i święta.
Ile wynosi płatne zwolnienie lekarskie?
Wysokość świadczenia zależy przede wszystkim od przyczyny niezdolności do pracy. Zwykła choroba oznacza najczęściej 80% podstawy wymiaru. Ta sama stawka dotyczy standardowo pobytu w szpitalu. Obowiązujące przepisy nie przewidują już niższej, 70-procentowej stawki za hospitalizację.
Wyższe świadczenie przysługuje w sytuacjach wskazanych w Kodeksie pracy i ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa:
| Przyczyna zwolnienia | Wysokość świadczenia |
|---|---|
| Zwykła choroba lub odosobnienie z powodu choroby zakaźnej | 80% podstawy wymiaru |
| Niezdolność do pracy w okresie ciąży | 100% podstawy wymiaru |
| Wypadek w drodze do pracy lub z pracy | 100% podstawy wymiaru |
| Niezbędne badania kandydata na dawcę lub zabieg pobrania komórek, tkanek albo narządów | 100% podstawy wymiaru |
Kto płaci za L4 – pracodawca czy ZUS?
Wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy to dwa różne świadczenia. Wynagrodzenie chorobowe finansuje pracodawca, a po wykorzystaniu ustawowego limitu pracownik otrzymuje zasiłek chorobowy z ubezpieczenia społecznego. W praktyce wypłatą zasiłku może zajmować się pracodawca, jeżeli jest płatnikiem zasiłków, ale świadczenie jest finansowane ze środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
| Wiek pracownika | Okres płatny jako wynagrodzenie chorobowe | Okres zasiłku chorobowego |
|---|---|---|
| Do ukończenia 50. roku życia | Pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym | Od 34. dnia |
| Po ukończeniu 50. roku życia | Pierwsze 14 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym | Od 15. dnia |
Limit 33 albo 14 dni liczy się łącznie w roku kalendarzowym. Sumuje się poszczególne okresy niezdolności do pracy, nawet gdy wystąpiły między nimi przerwy. Skrócony, 14-dniowy limit stosuje się od następnego roku kalendarzowego po roku, w którym pracownik ukończył 50 lat.
Jak ustala się podstawę wymiaru?
Procent świadczenia liczy się od podstawy wymiaru, a nie bezpośrednio od pełnej pensji brutto. Dla pracownika podstawę stanowi co do zasady przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy. Od przychodu odejmuje się potrącone składki na ubezpieczenia społeczne.
W podstawie mogą znaleźć się składniki wynagrodzenia, od których naliczono składkę na ubezpieczenie chorobowe:
- Płaca zasadnicza.
- Premie i prowizje związane z indywidualnymi wynikami pracy.
- Dodatki funkcyjne, stażowe oraz inne dodatki związane z wykonywaniem pracy.
- Wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej.
- Wynagrodzenie urlopowe, jeżeli przepisy dotyczące danego składnika przewidują jego uwzględnienie.
Nie uwzględnia się zwykle świadczeń, które pracownik zachowuje mimo nieobecności albo które nie zależą od jego indywidualnego wkładu pracy. Dotyczy to na przykład niektórych świadczeń socjalnych, bonów przyznawanych wszystkim pracownikom na takich samych zasadach oraz nagród okolicznościowych. Ostateczna kwalifikacja zależy od zasad przyznawania danego składnika wynagrodzenia.
Jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 12 miesięcy, podstawę ustala się z pełnych miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia chorobowego. Przy zmianie wymiaru czasu pracy stosuje się szczególne zasady, a podstawą może być wynagrodzenie ustalone dla nowego etatu.
Ustalenie podstawy przebiega w uproszczeniu w następujących krokach:
- Ustal okres 12 miesięcy poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy albo krótszy okres pełnych miesięcy ubezpieczenia.
- Zsumuj wynagrodzenie i składniki, które podlegają uwzględnieniu w podstawie.
- Oblicz przeciętne miesięczne wynagrodzenie i pomniejsz je o potrącone składki na ubezpieczenia społeczne.
- Podziel podstawę przez 30, aby ustalić stawkę za jeden dzień, a następnie zastosuj 80% albo 100% i pomnóż wynik przez liczbę dni zwolnienia.
Czy płatne jest zwolnienie szpitalne?
Tak. Pobyt w szpitalu jest rozliczany w ramach tych samych zasad co inne okresy niezdolności do pracy. Standardowo świadczenie wynosi 80% podstawy wymiaru, a w przypadkach uprawniających do wyższej stawki – 100%. Hospitalizacja nie rozpoczyna odrębnego limitu 33 lub 14 dni. Jej dni wlicza się do łącznego okresu niezdolności do pracy w danym roku.
Okres pobytu w szpitalu potwierdza e-ZLA wystawione przez lekarza. Dokument trafia elektronicznie do ZUS i na profil pracodawcy, więc pracownik co do zasady nie dostarcza papierowego zwolnienia.
Kiedy zaczyna się prawo do świadczenia?
Prawo do wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku chorobowego powstaje po upływie okresu wyczekiwania. Przy obowiązkowym ubezpieczeniu chorobowym, typowym dla umowy o pracę, jest to 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia. Przy ubezpieczeniu dobrowolnym okres wynosi 90 dni, co dotyczy między innymi wielu osób wykonujących umowę zlecenia.
Do okresu wyczekiwania można doliczyć wcześniejsze ubezpieczenie, jeżeli przerwa między okresami co do zasady nie przekroczyła 30 dni. Ustawa przewiduje też wyjątki, w których świadczenie przysługuje od pierwszego dnia ubezpieczenia. Dotyczą one między innymi niezdolności spowodowanej wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy, absolwentów objętych ubezpieczeniem w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły lub studiów oraz osób z co najmniej 10-letnim okresem obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego.
Najkrócej mówiąc, zwykłe L4 jest płatne w wysokości 80% podstawy wymiaru, natomiast 100% przysługuje tylko w ustawowo określonych sytuacjach. Pracodawca finansuje wynagrodzenie chorobowe przez pierwsze 33 albo 14 dni choroby w roku, a później wypłacany jest zasiłek chorobowy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W przypadku nietypowej sytuacji kadrowej lub wątpliwości dotyczących rozliczenia świadczenia sprawdź aktualne przepisy albo skonsultuj sprawę z ZUS, pracodawcą lub specjalistą ds. kadr.
