Zwolnienie z pracy za porozumieniem stron nie jest jednostronnym zwolnieniem, lecz dobrowolną umową pracownika i pracodawcy. Strony same ustalają termin zakończenia zatrudnienia, ale pracownik powinien wcześniej sprawdzić skutki finansowe – przede wszystkim 90-dniowe oczekiwanie na zasiłek dla bezrobotnych w typowych przypadkach oraz brak odwołania do sądu pracy.
Na czym polega porozumienie stron?
Rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron jest jednym ze sposobów zakończenia stosunku pracy wskazanym w art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Wymaga zgodnych oświadczeń pracownika i pracodawcy. Żadna ze stron nie może zostać zmuszona do podpisania dokumentu.
Porozumienie daje dużą swobodę. Umowę można zakończyć w dniu podpisania dokumentu albo w innym, wspólnie ustalonym terminie. Nie obowiązuje wtedy ustawowy okres wypowiedzenia i co do zasady nie trzeba wskazywać przyczyny zakończenia zatrudnienia. Porozumienie może zaproponować zarówno pracownik, jak i pracodawca, lecz samo przekazanie propozycji nie oznacza jeszcze rozwiązania umowy.
Porozumienie stron a wypowiedzenie – najważniejsze różnice
Oba tryby prowadzą do zakończenia zatrudnienia, ale opierają się na innych zasadach. Najważniejsze różnice przedstawia tabela:
| Aspekt | Porozumienie stron | Wypowiedzenie |
|---|---|---|
| Okres wypowiedzenia | Nie obowiązuje. Strony ustalają dowolny termin. | Umowa kończy się po upływie właściwego okresu wypowiedzenia. |
| Przyczyna | Nie trzeba jej podawać. | Pracodawca może mieć obowiązek wskazania przyczyny, zależnie od rodzaju umowy i trybu. |
| Odwołanie do sądu pracy | Co do zasady brak odwołania od zgodnie zawartego porozumienia. | Pracownik może kwestionować wypowiedzenie, jeżeli narusza przepisy lub jest nieuzasadnione. |
| Zasiłek dla bezrobotnych | Zwykle obowiązuje 90 dni oczekiwania od rejestracji, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach. | Skutek zależy od przyczyny i sposobu zakończenia umowy. |
Jak przeprowadzić procedurę?
Procedura nie jest skomplikowana, ale każde ustalenie powinno być jasne. Brak odpowiedzi na propozycję nie oznacza zgody, a złożenie wniosku o porozumienie nie uruchamia automatycznie okresu wypowiedzenia.
Przebieg rozmowy i formalności może wyglądać następująco:
- Złożenie propozycji – pracownik albo pracodawca przedstawia zamiar rozwiązania umowy oraz proponowany termin.
- Negocjowanie warunków – strony ustalają między innymi datę zakończenia pracy, wykorzystanie urlopu, zwrot mienia i rozliczenie świadczeń.
- Potwierdzenie zgody – obie strony podpisują dokument. Sama akceptacja odbioru pisma nie jest równoznaczna z zawarciem porozumienia.
- Rozliczenie zatrudnienia – pracownik wykonuje uzgodnione obowiązki do ostatniego dnia, zwraca sprzęt, a pracodawca wypłaca należne świadczenia i wydaje świadectwo pracy.
Przepisy nie uzależniają skuteczności porozumienia od formy pisemnej, jednak dokument na piśmie jest znacznie bezpieczniejszy dowodowo. Najlepiej przygotować dwa jednobrzmiące egzemplarze, po jednym dla każdej strony. Jeżeli pracodawca nie zgodzi się na przedstawioną datę, umowa nadal trwa, chyba że strony zawrą inne ustalenie albo pracownik złoży odrębne wypowiedzenie.
Jakie ryzyko ponosi pracownik?
Podpisanie porozumienia może być wygodne, gdy pracownik ma już nową pracę i chce szybko odejść. Nie zawsze jest jednak korzystne. Przed podpisaniem trzeba sprawdzić zwłaszcza te konsekwencje:
- Zasiłek dla bezrobotnych – przy rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron zasiłek co do zasady nie przysługuje przez 90 dni od dnia rejestracji jako osoba bezrobotna. Ustawa przewiduje wyjątki, między innymi w razie upadłości lub likwidacji pracodawcy albo zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Szczegółowe warunki zależą od aktualnych przepisów i konkretnej sytuacji.
- Brak zwykłego odwołania do sądu pracy – porozumienie jest wspólną decyzją stron, dlatego pracownik nie może traktować go jak jednostronnego wypowiedzenia, które można zaskarżyć z powodu braku przyczyny.
- Brak ochrony przy rozwiązaniu umowy – szczególna ochrona, na przykład związana z ciążą lub wiekiem przedemerytalnym, nie blokuje samego porozumienia, jeżeli pracownik dobrowolnie wyrazi zgodę.
- Brak płatnego zwolnienia na poszukiwanie pracy – uprawnienie z art. 37 Kodeksu pracy wiąże się z wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę, a nie z dobrowolnym porozumieniem stron.
Presja na szybkie podpisanie dokumentu powinna skłonić do ostrożności. Możesz poprosić o czas na przeczytanie treści, sprawdzić okres ubezpieczenia potrzebny do zasiłku i skonsultować dokument z prawnikiem albo inspektorem pracy. Odmowa podpisania porozumienia nie oznacza automatycznego zwolnienia. Pracodawca musi wtedy zastosować inny zgodny z prawem tryb.
Co wpisać do dokumentu?
Poza podstawowymi danymi stron dokument powinien precyzyjnie określać datę zakończenia zatrudnienia i sposób rozliczenia ostatnich obowiązków. Przed podpisaniem sprawdź, czy zawiera:
- Dane i datę – miejscowość, datę zawarcia, dane pracownika i pracodawcy oraz wskazanie umowy, która zostaje rozwiązana.
- Termin rozwiązania umowy – konkretny dzień ustania stosunku pracy oraz informację, czy do tego dnia pracownik świadczy pracę.
- Urlop wypoczynkowy – sposób wykorzystania urlopu albo rozliczenia niewykorzystanej części zgodnie z przepisami.
- Sprzęt i dokumenty – termin zwrotu laptopa, telefonu, kluczy, samochodu, kart dostępu i innych przedmiotów należących do pracodawcy.
- Wynagrodzenie i świadczenia – rozliczenie pensji, premii, prowizji, ekwiwalentu urlopowego oraz innych należności, jeżeli są wymagalne.
- Podpisy obu stron – podpis pracownika i osoby uprawnionej do reprezentowania pracodawcy.
Pracodawca powinien wydać świadectwo pracy w dniu rozwiązania umowy, jeżeli stosunek pracy kończy się tego dnia, albo w terminie wynikającym z właściwych przepisów, gdy strony nadal pozostają w zatrudnieniu na kolejnej umowie.
Kiedy porozumienie może się opłacać?
Ten tryb ma sens przede wszystkim wtedy, gdy obie strony chcą szybko zakończyć współpracę, a pracownik zna i akceptuje skutki decyzji. Może być dobrym rozwiązaniem przy rozpoczęciu nowej pracy przed upływem okresu wypowiedzenia, zmianie miejsca zamieszkania albo polubownym zakończeniu konfliktu.
Nie traktuj go jednak jako zwykłego „zwolnienia” bez konsekwencji. Szybkie zakończenie zatrudnienia może oznaczać czasowy brak zasiłku oraz utratę możliwości zakwestionowania przyczyny rozwiązania umowy. Najbezpieczniej podpisać porozumienie dopiero po sprawdzeniu terminu, wszystkich rozliczeń i własnej sytuacji dochodowej.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W sprawie wymagającej oceny konkretnego dokumentu lub sytuacji pracowniczej warto skonsultować się z prawnikiem.
